Το βιβλίο του Δασκάλου Κώστα Τσέλεκα αποτελεί τη βασική πηγή πληροφοριών για το χωριό μας. Έχει αποσπάσει εξαιρετικές κριτικές από τότε που κυκλοφόρησε και έχει συγκινήσει κάθε βρισαγώτη που το διάβασε. Το βιβλίο αυτό (εκδόθηκε το 1982) επανεκδόθηκε το 2010 “βελτιωμένο”, όπως αναφέρεται στα προεισαγωγικά του από το Σύλλογο Βρισαγωτών Αθήνας και τις εκδόσεις ΑΙΟΛΙΔΑ.
Η βελτίωση αφορά την απάλειψη λαθών του τυπογραφείου , την πιο οργανωμένη κατάταξη μερικών κεφαλαίων του και την προσθήκη φωτογραφιών.
Μέσα στο αρχείο του Δασκάλου υπάρχουν κάποιες σημειώσεις (στην πίσω όψη ψηφοδελτίων για τις εκλογές του συνεταιρισμού) στις οποίες επισημαίνονται τα λάθη που υπάρχουν στο βιβλίο αλλά και κάποιες άλλες παρατηρήσεις και σχόλια. Πιστεύω ότι αν ζούσε ο Δάσκαλος κατά την επανέκδοση του βιβλίου του θα είχε λάβει υπόψη του τα σχόλια αυτά.
Το πρόσωπο που έστειλε τις σημειώσεις αυτές δεν αναφέρεται. Σίγουρα δεν είναι του ίδιου του συγγραφέα γιατί ο γραφικός του χαρακτήρας είναι εντελώς διαφορετικός. Με δεδομένο το χαρτί πάνω στο οποίο έχουν γραφεί φαίνεται ότι ο αποστολέας ζούσε στο χωριό. Ήταν πολύ προσεκτικός για να καταγράψει όλα τα τυπογραφικά λάθη (κατά σελίδα και σειρά) και είχε πολλές γνώσεις για θέματα της εκκλησίας μας. Ο νους μου πηγαίνει στον αείμνηστο Απόστολο Στεργίου χωρίς να είμαι απόλυτα βέβαιος.
Αναφέρουμε τα σημαντικότερα σημεία των σημειώσεων αυτών (όπως ακριβώς είναι γραμμένες) με παραπομπή σε σελίδα και στίχο της επανέκδοσης του βιβλίου:
1. σελ. 118 στιχ. 3 ” Οι εικόνες αυτές βρίσκονταιπάνω από τι; 2 πλάγιες θύρες του Ιερού Βήματος του τέμπλου κρεμασμένες. Αυτές που είναι στις θύρες του Νάρθηκα μέσα στα τοξωτάημικυκλικά υαλοστάσια είναι μεταγενέστερες που έγιναν κατά την κατασκευή του ναού”
2. σελ. 120 στιχ 10 “Δεν είναι δυαντόν ο πάππος του Δ. Ταξείδη να είχε γεννηθεί στην περίοδο που κτίσθηκε η εκκλησία. Ίσωςπρόκειται για αντιπροπάππου του
3. σελ.119. στιχ. 3 ” Συμφωνώ ότι η χρονολογία 1815 που είναι χαραγμένη στο 3ον κολωνάκι της Ωραίας Πύλης σημαίνει το τέλος όλου του έργου και όχι μόνο του μεσαίου κλίτους γιατί οι εικόνες που είναι στο τέμπλος φέρουν χρονολογίας: α. Χριστού 1816 β. Τριών Ιεραρχών 1813 γ. Ξυλόγλυπτο πλαίσιο εικόνας Παναγίας 1816 δ. Ταξιαρχών 1815 ε. Εισόδεια Θεοτόκου 1813 Οι χρονολογίες αυτέςυποδηλούν ότι οι εικόνες κατεσκευάσθηκαν περί το τέλος της κατασκευής του τέμπλου οπότε ελήφθησαν και οι κανονικές διαστάσεις των εικόνων. Δεν είναι δυνατόν να είχε κατασκευασθεί η εικόνα των Εισοδίων που είναι στο αριστερό κλίτος 1813 και να λέμε ότι οι δυο πλευρές έχουν κατασκευαστεί αργότερα του 1815.
4. σελ. 122 στιχ. 26 Δεν συμφωνώ Οι εικόνες των Αγίων Νικολάου και Αντωνίου δεν είναι της ίδιας τεχνοτροπίας. Είναι ρωσικής τεχνοτροπίας και η εικόνα του Αγίου Αντωνίου αλλά και του Αγίου Τρύφωνα έχουν μικρότερες διαστάσεις. Οι αποκάτω απ’ αυτές ευρισκόμενες εικόνες του ασπασμού κατασκευάστηκαν από τον αγιογράφο Μοναχό Ζαχαρία Κανέλλη στο Άγιο Όρος. Πριν στις θέσεις αυτές υπήρχαν μικρά εικονίδια σαν μινιατούρεςμε χρυσά πλαίσια που όπως έχω ακούσει παρεδόθησαν στον Αγιογράφο σε αντικατάσταση αυτών που έφτιαξε.
5. σελ. 125 στιχ. 16 Η εικόνα που αναφέρεται είναι του Τιμίου Προδρόμου και πρέπει να εξακριβωθεί ποιανού αιώνος είναι. Δεν ξέρω αν έχει παραληφθεί από την Ζωοδόχο Πηγή ή είναι παλαιό εικόνισμα του κατεδαφισθέντος παλαιού εξωκλησίου ‘Άγιος Κωνσταντίνος”
Τέλος υπάρχουν και λιγότερο σημαντικές παρατηρήσεις όπως το ότι η Αγία Μαρίνα δεν είναι κεραμοσκεπασμένη,ότι δεν υπάρχει στην ενορία μας εξωκλήσι “Παναγιά” (άλλο η Παναγιούδα).
Επίσης υπάρχουν διορθώσεις στα ονόματα χωριανών μας επιστημόνων γιατί υπάρχουν στο βιβλίο λάθη: Ο Στέλιος Χαχαδάκης αναφέρεται ως Στέφανος, η Ελπινίκη Αβαγιάννη αναφέρεται ως Θέκλα και ο Λεσβοκλής Πετράς ως Απόστολος.
Τέλος ο ανώνυμος “ελεγκτής” του βιβλίου παρατηρεί ότι στα έθιμα του χωριού δεν αναφέρονται οι ρεφενέδες, οι λιτανείες στις περιόδους ανομβρίας και το “Άρατε Πύλας” κατά την Ανάσταση.
