Η καλή φετινή παραγωγή λεμονιών στο χωριό μας είναι δύσκολο να υπάρξει και την επόμενη χρονιά γιατί οι περισσότερες λεμονιές έπαθαν ζημιά απ’ την παγωνιά.
Οι φωτογραφίες απ’ τη λεμονιά του Χαρίλαου Πανσεληνά δείχνουν το πόσο καλή ήταν η φετινή χρονιά! Τα λεμόνια κρέμονται όπως οι ρόγες ενός σταφυλιού!
Η δομή της γεωργίας στο πρώτο μισό του 20ου αιώνα στον τόπο μας (και γενικότερα φυσικά στην Ελλάδα) ήταν εντελώς διαφορετική από τη σημερινή.
Τότε στο χωριό υπήρχε το «Αγροτικό Συμβούλιο» που ρύθμιζε τα αγροτικά θέματα με κυρίαρχο το θέμα της ασφάλειας της γεωργοκτηνοτροφικής παραγωγής, δηλαδή της λειτουργίας της αγροφυλακής. Για το θέμα αυτό υπάρχουν δημοσιευμένες πληροφορίες τόσο στον «Αντίλαλο» όσο και στο βιβλίο «σελίδες Ιστορίας της Κοινότητας Βρίσας».
Ένας άλλος θεσμός που συναντιέται την περίοδο αυτή είναι ο θεσμός του κοινοτικού γεωπόνου. Ο γεωπόνος αυτός στην περιοχή μας είχε την ευθύνη των κοινοτήτων Βρίσας, Πολιχνίτου, Βασιλικών, Λισβορίου και Αγιάσου, υπαγόταν στην γεωργική υπηρεσία Λέσβου και δέχονταν την εποπτεία και από τον επαρχιακό γεωπόνο Πλωμαρίου.
Τον κοινοτικό γεωπόνο πλήρωναν οι κοινότητες τις οποίες εξυπηρετούσε. Αυτό συνεχίστηκε μέχρι και τη δεκαετία του 1950 και προκαλούσε πολλές αντιδράσεις στις τοπικές αρχές.
Το έργο του κοινοτικού γεωπόνου ήταν να βρίσκεται κοντά στον παραγωγό ή μάλλον καλύτερα κοντά στην παραγωγή. Γιατί και σήμερα οι γεωπόνοι βρίσκονται κοντά στον παραγωγό αλλά όχι κοντά στην παραγωγή. Ασχολούνται ιδιαίτερα με τις επιδοτήσεις, με τις εντάξεις σε διάφορα ευρωπαϊκά προγράμματα, με τη διενέργεια σεμιναρίων.
Το έργο του κοινοτικού γεωπόνου στην περιοχή μας θα το σκιαγραφήσουμε με βάση τα αντίγραφα αλληλογραφίας του με τη γεωργική υπηρεσία κατά το έτος 1938, τα οποία ήρθαν στη Βιβλιοθήκη του χωριού μας από τον Δ.Λ.
Με βάση αυτήν την αλληλογραφία διαπιστώνουμε ότι ο κοινοτικός γεωπόνος (με το όνομα Ε. Αμανάκης) ασκούσε κύριο ρόλο στη διεξαγωγή δυο σημαντικών καινοτομιών στην γεωργία. Η μια καινοτομία ήταν το περιφερειακό σχολείο κλαδέματος. Όπως προκύπτει από την αλληλογραφία την εποχή εκείνη στην περιοχή μας δεν υπήρχαν έμπειροι και καλοί κλαδευτές για την ελιά. Γι αυτό έρχονταν κλαδευτές από τα Πλωμαριτοχώρια και ιδιαίτερα το Ακράσι και το Αμπελικό. Η ανάγκη αυτή οδήγησε την υπηρεσία να θεσπίσει σχολεία κλαδέματος τα οποία παρακολουθούσαν όσοι ήθελαν –ύστερα από κλήρωση- και μάλιστα αμοιβόμενοι . Ο τεχνίτης δάσκαλος έπαιρνε 100 δραχμές και οι εκπαιδευόμενοι 25 δραχμές μεροκάματο. Την όλη διαδικασία κατηύθυνε και εξυπηρετούσε ο κοινοτικός γεωπόνος.
Μια δεύτερη καινοτομία της εποχής εκείνης αφορούσε την προώθηση των χημικών λιπασμάτων τα οποία ήταν άγνωστα στον κόσμο, ο οποίος είχε πολλές αμφιβολίες για την αποτελεσματικότητά τους. Για το λόγο τούτο υλοποιούνταν ο λεγόμενος «αποδεικτικός λιπασμάτων» Δηλαδή σε ένα κτήμα –στο χωριό μας του Μανώλη Μανώλα- γινόταν σπορά ενός είδους και λίπανση κατά τμήματα του κτήματος με διαφορετικής σύστασης μίγμα λιπασμάτων και στο τέλος έβλεπαν τα αποτελέσματα. Μέχρι τότε η λίπανση γινόταν μόνο με κοπριά από τα ζώα και μάλιστα σε μικρό βαθμό. Παράλληλα γινόταν και σκαλιστική καλλιέργεια.
Ο κοινοτικός γεωπόνος ασχολούνταν και με μικρότερες και πρακτικότερες ανάγκες των αγροτών. Προσπαθούσε να εξασφαλίσει από την γεωργική υπηρεσία ή από άλλους καλλιεργητές και να διαθέσει στους αγρότες εμβόλια για οπωροφόρα δέντρα (απιδιές, ροδακινιές, μηλιές κ.λ.π.) Προμηθεύονταν δηλητήρια και ειδικές συσκευές για τη χρήση τους για την καταπολέμηση του πρασίγγουρα (διθειούχο άνθρακα) και των αρουραίων (στριχνοσίκαλη) καθώς επίσης και απολυμαντικού για την απολύμανση του σιταριού.
Μια ακόμα καινοτομία της εποχής ήταν η χρήση «σπαρτικής μηχανής» για να την γνωρίσουν οι αγρότες οι οποίοι και πάλι δυσπιστούσαν για την αποτελεσματικότητά της («με δυσκολία επείσαμεν τους παραγωγούς να την χρησιμοποιήσουν»).
Στα καθήκοντά του ήταν επίσης να στέλνει κάθε μήνα έκθεση για την πορεία των καλλιεργειών (δημητριακών, ελιών, ψυχανθών, καπνού, αμπελιών, οπωροφόρων) στην περιοχή ευθύνης του. Αυτή περιλάμβανε τις μετεωρολογικές συνθήκες (βροχή, χιόνι, θερμοκρασία, κατεύθυνση και ένταση των ανέμων) που είχαν επικρατήσει στην περιοχή. Ακολουθούσε η διαπίστωση για την ανάπτυξη των φυτών και την πρόοδο των εργασιών. Για το μήνα Φεβρουάριο του 1938 αναφέρει ότι στα χωριά του Πολιχνίτου είχε τελειώσει η ελαιοσυλλογή ( με παραγωγή Βρίσας 1200 μόδια, Πολιχνίτου 4000, Βασιλικών 1300 και Λισβόρι 900 μόδια) ενώ στην Αγιάσο χρειάζονταν ακόμα ένα μήνα. Επίσης αναφέρεται στον όγκο της κτηνοτροφικής παραγωγής και από τα δυσανάγνωστα γράμματα καταφέραμε να βρούμε ότι στη Βρίσα υπήρχαν 300 ποιμενικά πρόβατα και 500 οικόσιτα καθώς και 300 οικόσιτες κατσίκες απ’ τα οποία παράγονταν το χρόνο περίπου 80,000 οκάδες γάλα και 850 οκάδες μαλλί. Αναφέρεται μάλιστα ότι στην περιοχή ευθύνης του το πλεονάζον γάλα γίνονταν τουλουμίσιο τυρί.
Ο κοινοτικός γεωπόνος ήταν υπεύθυνος να πάρει δείγματα λαδιού, καπνού (μυρωδάτος Σμύρνης), και τυριών και να τα προωθήσει στη γεωργική υπηρεσία.
Τέλος στις αρμοδιότητές του ήταν και η υποβολή προτάσεων για την επέκταση των καλλιεργειών και την αντιμετώπιση προβλημάτων. Προτείνει ανάμεσα σε άλλα να φυτευτούν τα πρανή της Μεγάλης Λίμνης με απιδιές, μηλιές και κυδωνιές, να αξιοποιηθεί ο ελώδης κάμπος των Βασιλικών με αποστράγγιση και δημιουργία συνεταιρισμού και να βελτιωθούν οι αγροτικοί δρόμοι (για τους οποίους οι κοινότητες έπρεπε να διαθέτουν τα έσοδα από τα ταγαρέλαια) που βρίσκονταν σε άσχημη κατάσταση με την καθιέρωση προσωπικής εργασίας.
Με αφορμή το παρακάτω απόσπασμα από τις χειρόγραφες σημειώσεις του αείμνηστου Δασκάλου Κώστα Τσέλεκα σχετικά με την καταστροφή του κοιμητηρίου του χωριού μας πριν από 40 χρόνια:
” Δυστυχώς μια φωτιά στις 9 του Αυγούστου 1974, ημέρα Παρασκευή και ώρα 6 πρωινή, εξαφάνισε το κοιμητήρι του χωριού μας. Όταν στις 29 του ίδιου μήνα βρέθηκα στα Βατερά ανέβηκα πολύ πρωί ν’ ανάψω ένα κερί στη μνήμη των γονιών μου. Το θέαμα που αντίκρυσα απ’ το καμμένο κοιμητήρι μ’ έφερε δάκρυα στα μάτια. Η φωτιά κατέκαψε όλο το περιεχόμενο του και τη στέγη, η οποία κατέπεσε πάνω στα μισοκαμμένα κόκκαλα, τα οποία ανάμεσα στα σπασμένα κεραμίδια και με τους γύρω μαυρισμένους τοίχους παρουσίαζαν ένα θέαμα πάνω από κάθε φαντασία. Στη θέση του κιβωτίου των οστών του πατέρα, ανάμεσα στα σύρματα που το συγκρατούσαν με ένα καρφί στον τοίχο υπήρχε ένα μισοκαμμένο “μηριαίο οστούν” σε οριζόντια θέση…
Έτσι χάθηκαν και τα οστά των γονέων μου ανάμεσα στων άλλων και έμεινε μόνο η ανάμνηση των στη ψυχή μας”
θέλουμε να επιστήσουμε την προσοχή όλων μας για να μην τα ξαναπάθουμε. Το δραστήριο τοπικό συμβούλιο του χωριού είναι καλό να ανηφορίσει και προς τα πάνω, όπου στο χώρο του κοιμητηρίου επικρατεί πλήρης αταξία. Ο καθένας θέλει να τοποθετήσει το κιβώτιο με τα οστά των δικών του προσώπων όσο γίνεται πιο μπροστά για να φαίνεται Αποτέλεσμα τα κιβώτια να έχουν φτάσει σε απόσταση αναπνοής από το μανάλι με τα αναμμένα κεριά. Πριν λίγες μέρες ένα άδειο κιβώτιο βρισκόταν ακριβώς κάτω απ’ το μανάλι με τεράστιο κίνδυνο πυρκαγιάς αν πέσει ένα κερί!
Θα πρέπει να αποσυμφορηθεί ο χώρος. Δεν μπορεί να παραμένουν εσαεί τα κιβώτια στο χώρο. Κιβώτια από το 1974 (μετά την πυρκαγιά) -όπως του πατέρα μου- εξακολουθούν να υπάρχουν εκεί. Θα πρέπει να βρεθεί μια λύση ώστε και ο σεβασμός στους νεκρούς μας να υπάρχει και ο χώρος να αποσυμφορηθεί και να προστατευτεί.
ΚΙΝΗΜΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΩΝ ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΩΝ
ΑΝΤΑΡΣΥΑ
ΧΡΥΣΗ ΑΥΓΗ
Τελεία (Απόστολος Γκλέτσος)
Δεν έκατσε με σταυρωμένα τα χέρια το Τοπικό Συμβούλιο Βρίσας και ο πρόεδρος, Στρατής Παράκοιλας, ο οποίος, βλέποντας πάλι το κλείσιμο στη Συλλογή Φυσικής Ιστορίας, ήρθε σε επικοινωνία με την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, αλλά και με τον αναπληρωτή πρύτανη του Πανεπιστημίου Αθηνών, Αντώνη Καλοκαιρινό, προκειμένου να δοθεί παράταση ζωής.
Με απόφαση της Περιφέρειας, δίνονται 2.000 ευρώ στην Εκπαίδευση ώστε να τα χρησιμοποιήσουν τα σχολεία για την έκδοση εισιτηρίων και να επισκεφτούν το Μουσείο.
Παράλληλα, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Αθηνών, την περιφερειάρχη Χριστιάνα Καλογήρου και τον αντιπεριφερειάρχη Θεόδωρο Βαλσαμίδη, σχεδιάζεται οριστική λύση για την ανάπτυξη της Συλλογής και τη δημιουργία Κέντρου Έρευνας, Πολιτισμού και Εκπαίδευσης.
Σήμερα είναι κλειστό το Μουσείο. Κι αυτό, γιατί ο διευθυντής, κ. Θεοδώρου, λείπει στο εξωτερικό, γεγονός που εμπόδισε την ανανέωση σύμβασης του υπαλλήλου.
«Ο κ. Καλοκαιρινός επισκέφτηκε τη Συλλογή της Βρίσας μέσα στο Δεκέμβριο και στη συνέχεια συζητήσαμε από κοινού με την κ. Καλογήρου και τον κ. Βαλσαμίδη.
Σε πρώτη φάση, αποφασίστηκε από την Περιφέρεια να δοθούν 2.000 ευρώ, ενώ ελπίζουμε σε ακόμα 2.000 ευρώ που θα δοθούν στην Εκπαίδευση, ώστε να δοθεί η ευκαιρία σε όλους τους μαθητές του νησιού να επισκεφτούν το Μουσείο μας», λέει στο «Ε» ο κ. Παράκοιλας. Παράλληλα, τόνισε ότι μετά τις 15 Ιανουαρίου θα ανοίξει ξανά το Μουσείο, καθώς έχει βρεθεί υπάλληλος.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η σύζυγος του αναπληρωτή πρύτανη του Πανεπιστημίου Αθηνών κατάγεται από τον Πολιχνίτο, γεγονός που μας τόνισε και ο ίδιος σε επικοινωνία που είχαμε.
«Το Πανεπιστήμιο επιθυμεί και θέλει να συνεχίσει αυτό που ξεκίνησε στη Βρίσα, καθώς και να προχωρήσει η δημιουργία Πολιτιστικού Κέντρου. Θα έχουμε και άλλες συναντήσεις, μετά τη συνεννόηση και της Συγκλήτου του Πανεπιστημίου.
Είναι πάντως πολύ θετικό το γεγονός ότι η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου επιθυμεί να εξασφαλίσει τη συνέχεια του Μουσείου και να συνεργαστεί με το ίδρυμα», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Καλοκαιρινός στο «Ε».
Κέντρο Έρευνας
Αναφορικά με το Κέντρο Έρευνας, Πολιτισμού και Εκπαίδευσης, έχει εκπονηθεί μελέτη από την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου.
Σύμφωνα με πληροφορίες, όμως, η περιφερειακή αρχή επιθυμεί να ολοκληρωθεί η συζήτηση με το Πανεπιστήμιο Αθηνών, ώστε να τεθούν στη μελέτη και τα νέα δεδομένα για τη δημιουργία του Κέντρου.
Από κει κι έπειτα, στόχος και των δύο πλευρών είναι η νέα μελέτη και η δημιουργία του Κέντρου να ενταχθούν σε πρόγραμμα.
Σε σχέση με το προσωπικό, η κ. Καλογήρου έχει προχωρήσει σε ενέργειες ώστε το Υπουργείο Παιδείας να δεχτεί την εξαίρεση του υπαλλήλου που τέθηκε σε διαθεσιμότητα. Ας μην ξεχνάμε ότι αυτός ήταν και ο λόγος για τον οποίο τον περασμένο Μάιο μπήκε το λουκέτο στη Συλλογή της Βρίσας.
Στόχος της κ. Καλογήρου είναι να εξαιρεθεί από τη διαθεσιμότητα ο μοναδικός υπάλληλος, λόγω νησιωτικότητας. Με το ίδιο σκεπτικό, δηλαδή, με το οποίο εξαιρέθηκαν οι υπάλληλου της Αποκεντρωμένη Διοίκησης Αιγαίου, αλλά και του Πανεπιστημίου Αιγαίου.
Κοκκινέλη Άννα, ελεύθερος επαγγελματίας
Μπουρνούς Δημήτρης, Σκηνοθέτης
Πάτσης Παναγιώτης, μαθηματικός
Χτούρης Σωτήρης, καθηγητής Πανεπιστημίου Αιγαίου
Αθανασίου Χαράλαμπος , Υπουργός Δικαιοσύνης
Βογιατζής Παύλος , νυν Βουλευτής
Γούτου Ελίζα – Όλγα , επιχειρηματίας
Παπαγιαννίδης Δημήτριος , τέως Διοικητής ΕΚΑΒ, ε.α Αντιναύαρχος
Πελεκάνου Ελένη – Ευαγγελία (από τη Λήμνο )
1. ΑΡΜΕΝΑΚΑΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ, Δικηγόρος, Αντιδήμαρχος Πλωμαρίου – Αγιάσου
2. ΚΑΒΑΛΕΡΟΥ ΣΤΕΛΛΑ, Οικιακά, πολιτευτής Αν.Ελλ.
3. ΚΑΤΖΑΝΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ, Πρόεδρος Ιδιωτών Ελαιοτριβέων Λέσβου, Αντιδήμαρχος Καθαριότητας.
4. ΠΝΑΚΑ ΤΑΞΙΑΡΧΟΥΛΑ, Ελεύθερη επαγγελματίας, Δημοτική Σύμβουλος, τέως Αντιδήμαρχος.
5. ΨΩΜΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, Συνταξιούχος, Αντιδήμαρχος Γέρας – Ευεργέτουλα.
Το 56 τεύχος του Αντίλαλου μοιράζεται στο χωριό από τον Κώστα Σταυρινό ο οποίος θα μείνει ακόμα λίγες μέρες. Επειδή τη μέρα πηγαίνει στις ελιές ας φροντίσουν όσοι θέλουν να τον συνατήσουν τα απογεύματα στα καφενεία.
