Δυο αναγνώστες έστειλαν στη σελίδα μας φωτογραφίες από την παραλία μας θέλοντας να τονίσουν την αξία της φυσικότητάς της. Αυτό που λαχταρά ο ξένος επισκέπτης που ζει στην άσφαλτο και στα κάθε μορφής δημιουργήματα της τεχνολογίας είναι να βρεθεί για λίγες μέρες σε ένα φυσικό περιβάλλον, σε ένα ανεπηρέαστο από τα ανθρώπινα χέρια περιβάλλον.
Και δεν αναφερόμαστε στους “μανιακούς” λάτρεις της φύσης. Αναφερόμαστε στον μέσο άνθρωπο που θέλει το φυσικό περιβάλλον αλλά και τις ανέσεις του σύγχρονου τρόπου ζωής και της τεχνολογίας. Τα Βατερά μπορούν να προσφέρουν σε μεγάλο βαθμό αυτόν τον συνδυασμό.
Έχουν εξαιρετικά beach bar στα οποία μπορεί ο καθένας να χαρεί τον καφέ και το ποτό του και τις ανέσεις για το μπάνιο που του προσφέρει η σχεδόν οργανωμένη παραλία. Μπορούν όμως τα Βατερά να του προσφέρουν εκεί δίπλα ακριβώς ή παραδίπλα κάτι απλό και φυσικό. Με την ανομοιομορφία του χώρου, με τις μικροποσότητες απ’ τα φύκια, με τις νεροφαγιές του βρόχινου νερού, με την απλοϊκή ή πολυδιαφημισμένη χλωρίδα.
Η επίδειξη πυγμής της όποιας εξουσίας στο “να κάνω αυτό που σκέφτηκα(ή ακόμα χειρότερο αυτό που μου είπαν) χωρίς να δίνω σημασία σε καμιά άλλη άποψη” δείχνει αδυναμία που την αναδεικνύουν τα μισοϊσοπεδωμένα μπάζα του γεφυριού (για τους εντός των τειχών)
Ο πανταχού παρών Ανδροκλής αποτύπωσε την αγριάδα του καιρού σήμερα το μεσημέρι στα Βατερά!
Κατάμαυρος ο ουρανός με μικρή αποτελεσματικότητα σε βροχή. Λες και ήθελε απλά να φοβερίσει! Να φοβερίσει για τον βιασμό της παραλίας από την επέλαση του “σιδερόφρακτου θηρίου”
Παρατηρώντας τις φωτογραφίες δώστε προσοχή και στο χαμηλό τμήμα τους που δείχνουν ότι “αυτή είναι η παραλία μας”.
Ράνια Τζωράκηκαθηγήτριας διαχείρισης παράκτιου περιβάλλοντος στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου (Τμήμα Ωκεανογραφίας και Θαλασσίων Βιοεπιστημών)
Κώστα Καλαμποκίδηκαθηγητή φυσικών καταστροφών στο τμήμα Γεωγραφίας στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου
Γιατί δεν πρέπει να χρησιμοποιούμε βαριά μηχανήματα για τον καθαρισμό των παραλιών;
Στις παραλίες σχηματίζονται οι αμμοθίνες που παίζουν τεράστιο ρυθμιστικό ρόλο τόσο στην προστασία από τη διάβρωση της παραλίας, συγκρατώντας την άμμο (από τη δράση του ανέμου και των κυμάτων), όσο και στην οικολογική ισορροπία του παράκτιου οικοσυστήματος. Οι αμμοθίνες δημιουργούν ενδιαιτήματα για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας και χαρακτηρίζονται από μια μεγάλη ποικιλία φυτών, τα οποία είναι προσαρμοσμένα στο αμμώδες έδαφος και στη θαλασσινή αρμύρα, ενώ παράλληλα φιλοξενείται και ανάλογη πανίδα. Επομένως, η εξαφάνιση των αμμοθινών σημαίνει την εξαφάνιση και των φυτών ή των ζώων που φιλοξενούν.
Η χρήση βαριών μηχανημάτων για την απομάκρυνση των φυκιών και άλλης βλάστησης από την παραλία έχει ως αποτέλεσμα την καταστροφή των αμμοθινών, τη συμπίεση της άμμου και συνεπώς τον θάνατο ζώων που συμβιούν κάτω από την άμμο (σαλιγκάρια, σαύρες κλπ.).
Ποια χαρακτηριστικά φυτά φυτρώνουν στις αμμοθίνες;
Το πιο γνωστό φυτό είναι το κρινάκι της θάλασσας (Εικόνα 1), που το αποκαλούν και «κρινάκι της Παναγίας», γιατί τα άνθη του μυρίζουν τον Δεκαπενταύγουστο. Επίσης στις αμμοθίνες αναπτύσσεται η καμπανέλα (Calystegia sοldanella), με τα άνθη της που μοιάζουν με ροζ χωνάκια και τα σαρκώδη φύλλα της έρπει μέσα στην άμμο και ανθίζει τον Απρίλιο-Μάιο.[1]
Εκτός από τα καθαρά αμμόφιλα είδη, πάνω στις αμμοθίνες μπορούμε συχνά να δούμε και άλλα φυτά, όπως παπαρούνες, που οι σπόροι τους έφτασαν εκεί τυχαία, ή και τα γνωστά αμάραντα στην παραλία των Βατερών, και όχι μόνο.
Το κρινάκι άντεξε χιλιάδες χρόνια, ανταπεξερχόμενο στις δύσκολες καιρικές συνθήκες. Δυστυχώς κινδυνεύει από την ανθρώπινη επέμβαση. Η οικοδόμηση των παραλιών και οι διάφορες χρήσεις, όπως οι ομπρέλες και οι ξαπλώστρες, το απειλούν.
Το Συμβούλιο της Ευρώπης, το έχει χαρακτηρίσει ως σπάνιο και απειλούμενο είδος και για την προστασία του, προτείνει:[2]
Την οριοθέτηση και την προστασία των περιοχών που φύεται.
Την απαγόρευση κάθε δραστηριότητας που διαταράσσει τους αμμόλοφους, που είναι ο βιότοπος τους.
Την απαγόρευση, ακόμη και του καθαρισμού των ακτών, με εργαλεία που ανακατεύουν την άμμο.
Εικόνα 1. Το κρινάκι της θάλασσας που αποκαλούν «κρινάκι της Παναγίας» γιατί τα άνθη του ευωδιάζουν τον Δεκαπενταύγουστο.
Ποια χαρακτηριστικά ζώα συμβιώνουν στις αμμοθίνες;
Στις αμμοθίνες βρίσκουν καταφύγιο και τροφή και αρκετά ζώα, γεννούν τα αυγά τους διάφορα πουλιά, κυκλοφορούν σαύρες κι άλλα ερπετά. Μικροσκοπικά σκουλήκια και βακτήρια ζουν προσκολλημένα στους κόκκους της άμμου. Επίσης στις αμμοθίνες απαντάται μεγάλος αριθμός εντόμων, σαλιγκαριών και ερπετών (π.χ. σαύρες). Οι περισσότεροι ζωικοί οργανισμοί των θινών σκάβουν την άμμο και ζουν σε υπόγειες φωλιές για να αποφύγουν την ξηρασία ή ζουν στην περιοχή που είναι κοντά στη θάλασσα και βρέχεται από τα κύματα. Πολλά πουλιά (κορυδαλλοί, χαραδριοί, γλάροι κ.α.) επισκέπτονται τις θίνες για την αναζήτηση της τροφής τους.
Ποιοι γεννάνε τα αυγά τους στις αμμώδεις παραλίες;
Σε παραλίες με αμμοθίνες βγαίνουν τη θερινή περίοδο, για να γεννήσουν τα αυγά τους, οι θαλασσοχελώνες (Caretta caretta) (π.χ. στον Πλατανιά της Κρήτης). Εκτός από τις θαλασσοχελώνες, τα ερπετά που κυκλοφορούν στις αμμοθίνες είναι το λιακόνι (Chalcides ocellatus) στην Κρήτη, κροκοδειλάκι – σαύρα (Stellagama stellio) στο ανατολικό Αιγαίο και στη Λέσβο, ο τυφλίτης (Pseudopus apodus) σχεδόν παντού κ.α.
Τέλος, στις απομονωμένες αμμοθίνες των λουρονησίδων, όπου δύσκολα πλησιάζουν άνθρωποι, γεννούν τα αυγά τους γλαρόνια, καλαμοκανάδες, αβοκέττες, στρειδοφάγοι και άλλα υδρόβια πουλιά. Τα αυγά αυτών των πουλιών έχουν κηλίδες που τα καθιστούν δυσδιάκριτα, καθώς συγχέονται με το έδαφος και την άμμο.
Τι πρέπει να προσέχουμε στις παραλίες κολύμβησης;
Τελικά ο εχθρός στις παραλίες μας δεν είναι τα φύκια και οι αμμοθίνες. Αυτά μακροπρόθεσμα μας προστατεύουν. Ο εχθρός είναι η ρύπανση της θάλασσας από αστικά απόβλητα. Γενικά θα πρέπει να λαμβάνονται μέτρα για τη βελτίωση της απόδοσης των βιολογικών καθαρισμών και την αποφυγή της ρίψης βοθρολυμάτων και άλλων ρύπων στη θάλασσα..
Όπως είναι γνωστό ο οικισμός της Βρίσας είναι παραδοσιακός. Αυτό σημαίνει ότι στα σπίτια που χτίζονται τώρα δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν συνθετικά ή αλουμίνια κουφώματα που αφαιρέθηκαν από τα σπίτια που κατεδαφίστηκαν. Τα κουφώματα αυτά ήταν καινούρια και βρίσκονται σε πολύ καλή κατάσταση.
Αυτά τα κουφώματα μπορούν να χρησιμοποιηθούν είτε σε καινούριες κατασκευές είτε σε ανακαινιζόμενες μόνο στις παραλίες της περιοχής μας (αφού όλοι οι οικισμοί εκτός απ’ τον Σταυρό είναι παραδοσιακοί) ή σε άλλα μέρη του νησιού που δεν έχουν χαρακτηρισθεί ως παραδοσιακοί οικισμοί.
Τα κουφώματα αυτά από συζητήσεις που γίνονται θέλουν οι ιδιοκτήτες τους να τα “ξεφορτωθούν” και επομένως είναι μια καλή ευκαιρία για όσους τα χρειάζονται.
Περιμέναμε πως και πως να ανοίξουν τα μαγαζιά στα Βατερά για να καθίσουμε σαν άνθρωποι να πιούμε ένα ούζο και να κινηθεί η κατάσταση.
Η καραντίνα τέλειωσε, τα μαγαζιά άνοιξαν αλλά η κατάσταση είναι παγωμένη διπλά.
Παγωμένη κυριολεκτικά διότι όταν βραδιάσει πολύ δύσκολα κάθεσαι έξω από μαγαζί μιας και η ψύχρα είναι αισθητή.
Παγωμένη όμως και μεταφορικά με την έννοια της πολύ μικρής κίνησης.Εκτός απ’ το θέμα του καιρού στην έλλειψη κίνησης συντελεί και η …συνήθεια! Τόσο καιρό κλεισμένοι στα σπίτια πολλοί συνήθισαν και δεν τους κάνει ιδιαίτερη αίσθηση να βγουν σώνει και καλά στο καφενείο.
Αρκετοί χωριανοί απουσίαζαν τα βράδια από το καφενείο μόνο τις μέρες που ήταν άρρωστοι και …αρρώσταιναν όταν αναγκάζονταν από κάποια άλλη αιτία να απουσιάσουν.Τώρα συνήθισαν και στο ρόλο του σπιτόγατου.
Και οι μαγαζάτορες ανησυχούν και λένε πως αν συνεχίσουν έτσι τα πράγματα …”τη βάψαμε!”
Ας ελπίσουμε ότι όταν ζεστάνει ο καιρός θα αναθερμανθεί και το ενδιαφέρον όλων για έξοδο!
Δεν έχουμε καμιά πληροφορία για το που βρίσκεται η υπόθεση και για το αν προχωρά. Μάθαμε όμως από δημοσίευση του κ. Βαλσαμίδη ότι στο Περιφερειακό συμβούλιο προτάθηκε (δεν καταλάβαμε από το κείμενο αν ψηφίστηκε) η μείωση του ποσού που έχει δεσμευτεί για το έργο κατά 1,2 εκατομ. €).
Συμφωνούν ή συμφώνησαν οι περιφερειακοί σύμβουλοι από την ευρύτερη περιοχή μας; Παρακολουθεί κανένας την υπόθεση;
Μέσα από ένα προικοσύμφωνο που συντάχθηκε πριν από 145 χρόνια γίνονται ολοφάνερες οι τεράστιες αλλαγές στην κοινωνική και οικονομική ζωή αλλά και στη νοοτροπία των προγόνων χωριανών μας.
Απαραίτητο στοιχείο για την αρχή ενός νέου ζευγαριού ήταν η σύνταξη προικοσυμφώνου. Το προικοσύμφωνο συντάσσονταν με τον αρραβώνα των νέων από τους γονείς της νύφης.
Δυο προτάσεις μια στην αρχή και μια στο τέλος του κειμένου είναι δηλωτικές της νοοτροπίας των ανθρώπων: Στην κόρη τους προικοδοτούν “εξ ων αγαθών κινητών και ακινήτων εδωρήσατο ημίν ο πλουσιόδωρος Κύριος” Στο τέλος καταλήγουν: “Επί πάσι τούτοις η ευλογία του Χριστού και η ευχή των γονέων όπως βιώσωσιν εν ομονοία και αμοιβαία αγάπη και αξιωθώσιν ιδείν τέκνα τέκνων. Αμήν!!!”
Στα κινητά δεν περιλαμβάνονταν χρήματα αλλά υλικά και σκεύη απαραίτητα για τη ζωή του ζευγαριού. Κάποια απ’ αυτά σήμερα δεν τα συναντάμε σε ένα νέο νοικοκυριό.
Βρεββατοστρώσια τρία, άπαντα πλήρη.
Εφαπλώματα δύο – σεντόνια έξ -μαξιλάρες δώδεκα – προσκέφαλα δώδεκα
Χράμια τρία – μεσάλια τριάντα – ενδυμασίας γυναικείας επτά
Σεντούκι -σακούλα – δισσάκκι -τροβάδες δύο
Τεντζερέδες δύο – σαχάνια δύο – Συνί – ταψί
Δουθήνες πέντε εξ ων αι τρεις παταλέρες
Από τα κτήματα που δόθηκαν γίνονται φανερές οι γεωργικές ασχολίες της εποχής: Από τα εννιά κτήματα που δόθηκαν στο νέο ζευγάρι είτε ολόκληρα είτε τμήματά τους, μονάχα τα δυο είχαν ελιές. Το ένα χαρακτηρίζεται ως “ελαιόπραγμα” και το άλλο ως “ελαιοχωράφιον”. Επομένως η ελιά και το λάδι δεν αποτελούσαν την κύρια απασχόληση και κατά συνέπεια την κύρια πηγή εισοδήματος της οικογένειας. Από τα υπόλοιπα κτήματα ένα χαρακτηρίζεται ως αμπέλι (στην Αλυγαρωτή, όπου σήμερα υπάρχουν μόνο λιοκτήματα), ένα ως συκοχωράφιον (στη περιοχή πέραν του ποταμού ή Πελεκάνου), τέσσερα χωράφια και ένα περιβόλι. Ένα απ’ τα χωράφια ήταν στην περιοχή “Παλιόπυργο” και το περιβόλι στο “Παλαιοχώριον”. Το περιβόλι αυτό ήταν δίπλα στο ποτάμι και γι αυτό χαρακτηρίζεται ως ποτιστικό. Ο δε γαμπρός, που θα διάλεγε ποιο απ’ τα έξι τμήματα του χωραφιού θα έπαιρναν, θα είχε δικαίωμα να περνά μέσα από τα άλλα προς “απολαβήν ύδατος” αλλά και την υποχρέωση να δέχεται να περνάνε οι λοιποί ιδιοκτήτες των άλλων πέντε τμημάτων αν ήταν αναγκαίο για τον ίδιο σκοπό.
Από τα παραπάνω είναι φανερό ότι κύρια προϊόντα της οικογένειας, εκτός από το λίγο λάδι, ήταν τα δημητριακά που θα καλλιεργούσαν στα χωράφια, τα σταφύλια και το κρασί, τα σύκα και τα λαχανικά που θα καλλιεργούσαν στο ποτιστικό περιβόλι τους. Η αξία αυτού του περιβολιού φαίνεται και απ’ την μεγάλη κατάτμησή του ώστε να έχουν όλοι τη δυνατότητα να καλλιεργούν λαχανικά ποτίζοντας τα.
Όπως φαίνεται από το παρακάτω έγγραφο ολοκληρώθηκε από την εφορεία αρχαιοτήτων Λέσβου η μελέτη για την αποκατάσταση της Ζωοδόχου Πηγής και υποβλήθηκε στην αρμόδια διεύθυνση του Υπουργείου Πολιτισμού.
Ένα σημαντικό βήμα από τα τόσα που περιμένουμε για το χωριό συνολικά.
Σημείωση: Μας προξένησε εντύπωση ο πίνακας των αποδεκτών του εγγράφου αυτού.
