Ο Σταυρός είναι το μικρότερο χωριουδάκι της περιοχής μας το οποίο λόγω της θέσης του έχει σημαντικούς δεσμούς με τη Βρίσα και τα Βατερά. Οικογένειες από το Σταυρό έχουν εγκατασταθεί εδώ και χρόνια τόσο στη Βρίσα όσο και στον Πολιχνίτο. Και όμως για το χωριουδάκι αυτό δεν γνωρίζουμε και πολλά πράγματα. Αναδημοσιεύουμε προς τούτο από τη σελίδα του χωριού στο facebook μια σύντομη παρουσίαση από την Μαρία Κακάμπουρα.
ΣΤΑΥΡΟΣ
Παλιά ονομαζόταν και Βούρκος γιατί έτσι λέγεται ο χείμαρρος που χωρίζει σε δύο οικισμούς τον Σταυρό, τον Άνω και τον Κάτω. Το χωριό είναι χτισμένο στο βάθος της καταπράσινης κοιλάδας του ποταμού Βούρκου. Στον Σταυρό υπάρχουν ωραίες εκκλησιές όπως είναι ο Άγιος Βαρθολομαίος, η Αγία Παρασκευή και ο Άγιος Θεράποντας.
Το χωριό αυτό κάποτε αριθμούσε περί τους 800 κατοίκους. Σήμερα μετά την μεγάλη μετανάστευση στην Αυστραλία, αλλά και την μετεγκατάσταση στην Αθήνα και Μυτιλήνη αριθμεί περί τους 100 μόνιμους κατοίκου και στους δύο οικισμούς. Το καλοκαίρι ο πληθυσμός στον οικισμό πολλαπλασιάζεται μια και επιστρέφουν στην εστία τους όλοι οι ξενιτεμένοι της Αυστραλία, της Αθήνας και της Μυτιλήνης. Ίσως για τον φόβο των πειρατών το χωριό δεν είναι χτισμένο κοντά στην θάλασσα, αλλά στο βάθος της χαράδρας. Το όνομά του το πήρε από το όνομα του ποταμού λόγω των στάσιμων νερών που υπήρχαν τα παλαιότερα χρόνια αν και από μαρτυρίες που υπάρχουν το παλιό του όνομα ήταν ‘’ΣΥΚΙΕΣ’’ .
Κοντά στο χωριό υπάρχει μια τοποθεσία που δένει με το όνομα και την ιστορία του χωριού . Είναι τα ‘’ΣΤΑΥΡΙΑ’’ όπου υπάρχουν σπασμένα τούβλα και κεραμίδια και αγγεία που μας φανερώνουν την ύπαρξη κάποιου Μεσαιωνικού οικισμού. Ένα άλλο στοιχείο που μαρτυρεί την ύπαρξη οικισμού στην περιοχή είναι η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, καινούργιος τώρα, αλλά υπάρχουν αρκετά δείγματα ότι στα θεμέλια του υπήρχε παλαιότερα χτισμένη εκκλησία που εξυπηρετούσε τις ανάγκες του οικισμού. Σήμερα υπάρχει εκεί ένα κιονόκρανο, μια κολώνα και ένα βάθρο. Στη θέση Μακρός κατά την διάνοιξη αγροτικού δρόμου βρέθηκαν χοντρά πιθάρια με οστά που ήταν νεκροταφείο της πρώιμης χαλκοκρατίας – σπάνιο εύρημα για το ΒΑ Αιγαίο.
Μια άλλη τοποθεσία που μαρτυρεί την ύπαρξη οικισμού και ότι η περιοχή κατοικείται από την αρχαιότητα είναι στο οροπέδιο ‘’ΡΟΓΚΑΔΑ’’ . Εκεί υπάρχει ένα πρόχειρο οχύρωμα το ‘’ΚΑΣΤΡΙ’’ στην άκρη ενός απόκρημνου βράχου, ένα ο οχυρό που χρησιμοποιούσαν οι κάτοικοι της Ρογκάδας και με φωτιές ειδοποιούσαν τους κάτοικους άλλων περιοχών για επερχόμενο κίνδυνο . Κοντά στο Καστρί υπάρχουν δύο εκκλησίες που είναι χτισμένες πάνω στα ερείπια παλαιότερου ναού, αλλά και ύπαρξη τάφων εκεί κοντά.
Σήμερα στο Σταυρό των λίγων κατοίκων η ζωή κυλά ήσυχα με την ενασχόληση με την γεωργία και την κτηνοτροφία. Είναι ξακουστές οι ρουπάδες, οι μηζύθρες, τα λαδοτύρια, ο τραχανάς, τα κηπευτικά χωρίς λιπάσματα αλλά και τα μανιτάρια που μαζεύονται κάτω από τα πεύκα, οι πευκίτες. Είναι ένα χωριό που το κύριο χαρακτηριστικό των κατοίκων του είναι η φιλοξενία. Χωμένο μέσα στο πράσινο και στις γεμάτες με λουλούδια αυλές του περιμένουν τον επισκέπτη να ηρεμήσεις στα πέντε καφενεία του πίνοντας το καφεδάκι του ή ακόμα να απολαύσει το γεύμα του κάτω από την σκιά αιωνόβιων πλατανιών.
Αξίζει να δει ο επισκέπτης την εκκλησία της Αγίας Παρασκευής , που μετά την πυρκαγιά – εμπρησμό του 2003 αναστηλώθηκε και έχει γίνει το κόσμημα της περιοχής.
Στον Σταυρό υπάρχουν υπέροχες πεζοπορικές διαδρομές ή ακόμα με το αυτοκίνητο να επισκεφτεί τις χαράδρες της Αγίας Φανερωμένης της Αγίας Μαρίνας του Αγίου Γεωργίου ή το πανόραμα του Προφήτη Ηλία. Το καλοκαίρι στις 2 Ιουλίου υπάρχει το πανηγύρι του Αγίου Θεράποντα και κάθε χρόνο τον Αύγουστο γίνεται μεγάλο γλέντι, μοναδικό για τα ο κέφι του.
Αξίζει τον κόπο ο παραθεριστής των Βατερών είτε με το αυτοκίνητό του, είτε πεζοπορώντας το πρωί να επισκεφθεί το καταπράσινο αυτό χωριουδάκι με τους καλόκαρδους και φιλόξενους κατοίκους του.
