Ο Πολιχνιάτης, πρώην αντιδήμαρχος, συγγραφέας και ερευνητής της τοπικής ιστορίας με ένα πολύ αξιόλογο αρχείο, Στρατής Πάντας, μας έδωσε ένα αντίγραφο της παρακάτω ληξιαρχικής πράξης θανάτου.
Αφορά το θάνατο του ενωμοτάρχη Κώστα Τασόπουλου με καταγωγή από την Κυπαρισσία που υπηρετούσε ως αστυνόμος στα Βασιλικά. Αιτία θανάτου: φόνος!
Ρωτήσαμε τον Δημήτρη Περρή και τον Αντώνη Φωτεινό και μας εξιστόρησαν το συμβάν (και όχι μόνο αυτό).
Κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους της κατοχής (1941) διαπιστώθηκε κλοπή μεγάλης ποσότητας δυναμίτιδας από τα μεταλλεία λευκόλιθου των Βασιλικών. Όπως ήταν φυσικό άρχισαν οι έρευνες της αστυνομίας για τον εντοπισμό των δραστών και μέσα στους πρώτους υπόπτους ήταν οι τορπιλατζήδες. Ο αστυνόμος λοιπόν με δυο χωροφύλακες έφτασαν και στον άγιο Φωκά που ήξεραν ότι γινόταν πολύ συχνά χρήση δυναμίτιδας από τους ψαράδες.
Εκεί στις 24 Ιουνίου βρήκαν δυο πλωμαρίτικες βάρκες. Στη μια επέβαιναν τρία αδέλφια και στην άλλη ο τέταρτος αδελφός με τον γαμπρό τους. Ο αστυνόμος ανέβηκε πάνω στη μια αλλά οι βαρκάρηδες, που πιθανόν είχαν δυναμίτη στη βάρκα τους, έλυσαν αμέσως τις βάρκες και ανοίχτηκαν παίρνοντας μαζί τους τον ενωμοτάρχη. Οι χωροφύλακες απ’ τη ακτή πυροβόλησαν και σκότωσαν τον έναν απ’ τ’ αδέλφια. Οι άλλοι εξαγριώθηκαν και χτυπώντας σκότωσαν τον ενωμοτάρχη και συνέχεια τον έριξαν στη θάλασσα η οποία τον ξέβρασε στην παραλία, όπου τον βρήκαν. Οι πλωμαρίτες στη συνέχεια έφυγαν . Οι δυο με το νεκρό αδελφό τους πήγαν στο Πλωμάρι όπου συνελήφθηκαν και φυλακίστηκαν μέχρι την απελευθέρωση ενώ οι άλλοι δυο έφυγαν από το νησί και μετεγκαταστάθηκαν στο Πόρτο Λάγος. Το περιστατικό αυτό είχε ακόμα μια δυσάρεστη συνέπεια. Εξαιτίας του συμβάντος και με βάση τη συκοφαντική κατηγορία των χωροφυλάκων ότι δεν τους βοήθησε να συλλάβουν τους Πλωμαρίτες συνέλαβαν τον πατέρα του Αντώνη Φωτεινού (Πλωμαρίτης και αυτός), αν και δεν είχε καμιά συμμετοχή, και τον φυλάκισαν στη Μυτιλήνη. Εκεί τον επισκέπτονταν τακτικά ο γιος του Αντώνης για να του δώσει φαγητά. Ύστερα από κάποιους μήνες και ενώ είχε κάνει έφεση τον έβαλαν σε καΐκι για τον Πειραιά. Από τότε η οικογένεια του δεν τον ξαναείδε αλλά πληροφορήθηκε ότι πέθανε στη φυλακή της Σύρου. Πριν λίγα χρόνια ο γιος του Αντώνης πήγε στο ληξιαρχείο της Σύρου και πήρε αντίγραφο της ληξιαρχικής πράξης του θανάτου του. Αιτία θανάτου: ασιτία!
Και ο κυρ Δημήτρης που θυμάται πολλά περιστατικά απ’ τα περασμένα χρόνια συνέχισε:
Ύστερα από λίγους μήνες, ένα βράδυ, Αύγουστο μήνα του ‘41, κατέβηκε στο χωριό ένα κλιμάκιο που το αποτελούσαν ένας ενωμοτάρχης και δυο χωροφύλακες. Οι χωροφύλακες στάθηκαν στο καφενείο του «Γεωργέλλη» (εκεί όπου σήμερα είναι το εμπορικό κατάστημα) και ο ενωμοτάρχης προχώρησε στον Πλάτανο. Εκεί, στο καφενείο της γωνίας που σήμερα αποτελεί κομμάτι του καφενείου «Μπινή», έπαιζαν χαρτιά στα σκοτεινά με δυο λάμπες γκαζιού κάποιοι χωριανοί και ο ενωμοτάρχης είχε την φαεινή ιδέα να τους συλλάβει. Κάποιοι χωριανοί τότε τον επιτέθηκαν, τον ξυλοφόρτωσαν, του πήραν και το όπλο. Με δυσκολία κατάφερε να ξεφύγει και να τρέξει στους χωροφύλακες που τον συνόδευαν. Επέστρεψαν όλοι στον Πλάτανο και μέσα στο σκοτάδι συνέλαβαν 4-5 άτομα ανάμεσα στα οποία υπήρχαν και άσχετοι με το συμβάν, όπως ο καφετζής του απέναντι καφενείου Κώστας Νικέλλης, και τους μετέφεραν στη Μυτιλήνη όπου τους φυλάκισαν.
Συμπληρώνει ο Θεοχάρης Νικέλλης, γιος του συλληφθέντα Κώστα:
Εμένα, μικρό παιδί, με είχε στείλει η μάνα μου να φωνάξω τον πατέρα μου για να φάμε. Ανέβηκα από το στενό της Αγίας Μαρίνας στον Πλάτανο και βλέπω μέσα στα σκοτάδια μια ανακατωσούρα με γεμάτη την πλατεία από κόσμο. Ανάμεσά τους διέκρινα τον πατέρα μου και πλησιάζοντας του είπα να έρθει για φαγητό. «Πήγαινε πίσω στο σπίτι» μου είπε και αυτός δεν ήρθε ποτέ! Μάθαμε ότι τον πήραν με τους άλλους οι χωροφύλακες. Τότε τους φυλακισμένους δεν τους έδιναν φαγητό από το κράτος γι αυτό η μάνα μου (και οι γυναίκες των άλλων) ζύμωναν ψωμιά και τα πήγαιναν στους φυλακισμένους.
Στους φυλακισμένους σε λίγες μέρες προστέθηκε ακόμα ένας χωριανός, ο Νίκος Διαμαντίδης. Αυτός φυλακίστηκε ύστερα από μήνυση που του έκανε ο αγροφύλακας επειδή ο Νίκος του επιτέθηκε βλέποντάς τον να χτυπά ένα νεαρό τον οποίο συνέλαβε …«κλέπτοντα σύκα»! Η βρισαγώτικη παρέα στη φυλακή είχε ένα ακόμα μέλος: τον πατέρα του Αντώνη Φωτεινού που φυλακίστηκε όπως εξιστορήσαμε παραπάνω.
Ο Κώστας Νικέλλης μαζί με έναν ακόμα συγκρατούμενο έβαλαν δικηγόρο και κατάφεραν να αποφυλακιστούν το Δεκέμβριο. Οι υπόλοιποι την «πλήρωσαν» μέχρι τον Απρίλη.
Και συνεχίζει ο κυρ Δημήτρης:
Οι φυλακισμένοι όμως είχαν αφήσει στο χωριό εκτός απ’ τις οικογένειές τους και τα ζωντανά τους και χωράφια τους. Ένας απ’ αυτούς όταν αποφυλακίστηκε ένας συγκρατούμενος του από άλλο χωριό, που ήταν μέσα επειδή ήταν σεσημασμένος κλέφτης, τον έστειλε στο χωριό για να αναλάβει τις αγροτικές εργασίες στα σπίτια τους. Έτσι και έγινε. Αλλά η συνήθεια δεν κόβεται και γι αυτό ο κλέφτης συνέχισε να κλέβει με μεγάλη επιτυχία όχι μόνο στο χωριό αλλά και στα πέριξ. Με ένα μικρό αλογάκι που είχε ο νοικοκύρης που τον έστειλε στο χωριό έφτανε μέχρι και την Καλλονή απ’ όπου γύριζε με καλή σοδειά.
Όταν γύρισε ο φυλακισμένος χωριανός μας που τον είχε στείλει ο κλέφτης έφυγε και μετακόμισε στη Ρογκάδα στη δούλεψη καινούριου αφεντικού χωρίς φυσικά να σταματήσει την …τέχνη του! Κάποτε εγκατέλειψε το αφεντικό του και έμενε στο ύπαιθρο. Εκεί πήγαν να τον συλλάβουν οι αγροφύλακες του Σταυρού και τους επιτέθηκε με μαχαίρι, οπότε τον πυροβόλησαν και το σκότωσαν πηγαίνοντας ο δράστης βέβαια στη φυλακή.
