Είμαστε η ομάδα αρχιτεκτόνων Arch Points 2017*, μέλη της οποίας ήρθαμε στη Βρίσα στις 22 Ιουλίου και θα παραμείνουμε ως το δεκαπενταύγουστο.
Στόχος μας είναι να συμβάλλουμε εθελοντικά στην ανασυγκρότηση της Βρίσας αναλαμβάνοντας μια σειρά πρωτοβουλιών σε συνεργασία με τοπικούς φορείς και κατοίκους.
Η Βρίσα έχει την ευκαιρία από τις 12/ 6 να γίνει ένα πρότυπο χωριό:
α) με αντισεισμικές κατασκευές
β) αναδεικνύοντας τον αρχιτεκτονικό παραδοσιακό της χαρακτήρα
γ) απαντώντας στις ανάγκες των κατοίκων με σημειακές παρεμβάσεις για καλύτερη κυκλοφορία, αναβάθμιση της πλατείας του Πλατάνου και άλλων δημοσίων χώρων και ανάδειξη του χωριού από τον κεντρικό δρόμο για αύξηση της επισκεψιμότητάς του. δ) χρησιμοποιώντας εναλλακτικές πηγές ενέργειας αξιοποιώντας τα γεωθερμικά πεδία στο υπέδαφος της περιοχής.
Η Βρίσα μπορεί να γίνει ένα καινοτόμο βιώσιμο χωριό με ήπιες παρεμβάσεις που κοιτάζει κατάματα και άφοβα το μέλλον.
Οι δράσεις που προγραμματίζουμε για την ανασυγκρότηση της Βρίσας είναι οι εξής:
– Συζήτηση με τους κατοίκους για καταγραφή των αναγκών του σήμερα αλλά και για κατανόηση της ιστορίας της παράδοσης, των χρήσεων και των προοπτικών για το μέλλον του χωριού (τουρισμός, τοπική οικονομία, αγροτικά προϊόντα, αναβίωση επαγγελμάτων).
– Εκπόνηση ενός ενιαίου σχεδίου (masterplan) για όλο το χωριό που να αφορά το δημόσιο χώρο και τις χρήσεις. Προκειμένου να δημιουργηθεί αυτό είναι απαραίτητη η κτηματογράφηση του οικισμού στον οποίο θα αποτυπωθούν όλες οι ιδιοκτησίες, οι δρόμοι, οι κοινόχρηστοι χώροι κλπ. Το κτηματολόγιο είναι απαραίτητο σε αυτή τη φάση καθώς όταν κατεδαφιστούν στη σειρά γειτονικά σπίτια δεν θα υπάρχει τρόπος να βρεθούν με ακρίβεια τα όρια των ιδιοκτησιών μεταξύ τους.Το τοπογραφικό του Κτηματολογίου θα αποτελέσει το σχέδιο – βάση με αριθμημένα οικοδομικά τετράγωνα και ιδιοκτησίες πάνω στο οποίο θα στηθούν τόσο οι πληροφορίες όσο και οι προτάσεις για το χωριό και είναι πρώτη προτεραιότητα. Ο νέος σχεδιασμός θα έχει σαν στόχο να προσδιορίσει τις βελτιώσεις που μπορούν να γίνουν στον κατεστραμμένο οικισμό. Θα αντιμετωπίσει το χωριό ως πολύτιμο αρχιτεκτονικό σύνολο με σκοπό τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομίας εντάσσοντας στοιχεία καινοτομίας και εναλλακτικών πηγών ενεργείας, προσφέροντας επιστημονική τεχνογνωσία για αντισεισμικές κατασκευές.
– Δημιουργία καρτέλας για κάθε κτήριο του οικισμού η οποία θα περιλαμβάνει τόσο ποιοτικά όσο και ποσοτικά στοιχεία (εμβαδόν, χαρακτηρισμός κόκκινο-κίτρινο-πράσινο, τύπος μόνιμη ή εξοχική κ.α). Οι καρτέλες θα είναι δυναμικό εργαλείο όπου θα μπορούν διαρκώς να προστίθενται πληροφορίες και να εξάγονται συμπεράσματα που θα βοηθήσουν στον στρατηγικό σχεδιασμό της ανασυγκρότησης του οικισμού και να δώσουν προτεραιότητα σε ομάδες (οικογένειες με παιδιά, μόνιμοι κάτοικοι, εύκολα επισκευάσιμα κτήρια, κτήρια-κλειδιά για τη ζωή του χωριού κλπ).
– Πρόταση για δημιουργία ηλεκτρονικής πλατφόρμας (blog, site) στο οποίο όλοι οι φορείς που ασχολούνται με την ανασυγκρότηση της Βρίσας να μπορούν να ενημερώσουν την κοινότητα για τις δράσεις τους αλλά και να ενημερωθούν για την πορεία των υπολοίπων δράσεων ώστε να μπορούν να συνεργαστούν μεταξύ τους.
– Δημιουργία ενός Ηχητικού περίπατου στη Βρίσα ο οποίος παρουσιαστεί το Δεκαπενταύγουστο μέσα στο χωριό και θα συνεχίσει να υπάρχει διαθέσιμος για όποιον το επισκέπτεται.
Πρόκειται για ένα ηχητικό ντοκουμέντο το οποίο κάτοικοι, τουρίστες και άλλοι ενδιαφερόμενοι θα μπορούν να ακούσουν με ακουστικά είτε στο κινητό τους είτε σε mp3 players ακολουθώντας μιά συγκεκριμένη διαδρομή στο χωριό. Αυτό θα περιλαμβάνει μνήμες, μαρτυρίες, ιστορικά στοιχεία αλλά και προτάσεις για το μέλλον του χωριού. Θα αγγίζει τόσο τα υλικά συστατικά του (τρόποι κατασκευής, κτίρια, χρήσεις), όσο και τα ανθρώπινα. Η λειτουργία του είναι πολλαπλή: Αφενός είναι ένα μέσο συλλογής πληροφοριών για τη Βρίσα και για τις ανάγκες των κατοίκων της, υλικό το οποίο θα χρησιμοποιηθεί στη συνέχεια για εκπόνηση προτάσεων. Αφετέρου, είναι ένας τρόπος να διασωθούν οι ιστορίες του χωριού, η ψυχή και η ουσία του και να δοθεί πίσω στους κατοίκους, τόσο σαν ανάμνηση του παρελθόντος, όσο και σαν προσμονή για το μέλλον. Όσο το χωριό θα είναι ερειπωμένο η υπό κατασκευή, ο ηχητικός περίπατος θα αποτελεί τη φωνή του που θα υποδέχεται τους ανθρώπους που θα έρχονται στη Βρίσα είτε για να δουλέψουν στην ανοικοδόμηση της είτε για να προσφέρουν βοήθεια και θα αποτελεί έναν κοινό τόπο πληροφόρησης και γνωριμίας με το χωριό.
Η δράση αυτή θα αφήσει ως παρακαταθήκη μια πρώτη βάση δεδομένων προφορικής ιστορίας (oral history, crowd sourcing) που θα μπορεί να χρησιμοποιείται και να εμπλουτίζεται στο μέλλον από την κοινότητα .Το υλικό της μπορεί να ενταχθεί στη βιβλιοθήκη τους, στη λέσχη τους ή σε κάποιο σχετικό μουσείο και να χρησιμοποιείται από ερευνητές πανεπιστήμια κλπ.
Ήδη διάφοροι φορείς με τους οποίους είμαστε σε επικοινωνία και δημιουργούμε γέφυρες συνεργασίας έχουν ενεργοποιηθεί σε σχέση με την Βρίσα:
– Το τμήμα Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου με πρωτοποριακά τεχνικά μέσα και εξαιρετική ακρίβεια μετρήσεων έχει αποτυπώσει τρισδιάστατα όλο τον οικισμό μετά το σεισμό, εργαλείο πολύτιμο για την εξαγωγή πληροφοριών για τις επόμενες φάσεις μελέτης και κατασκευής.
– Το τμήμα Αναστηλώσεων του ΕΜΠ έχει αναλάβει να φτιάξει ένα κατάλογο τυπολογιών αποκατάστασης ανάλογα με τη μορφολογία των κτηρίων και τις ζημιές που έχουν υποστεί που θα δίνει κατευθυντήριες γραμμές για την επιδιόρθωση κίτρινων και ανακατασκευή κόκκινων κτηρίων.
– H υπουργική απόφαση που δημοσιεύτηκε στις 25/7 αφορά την εξέλιξη του ζητήματος της Βρίσας και ορίζει τις αποζημιώσεις για τους κατοίκους που υπέστησαν ζημιές.
– Το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών ασχολείται με το στρατηγικό σχεδιασμό όσο και με άλλες δράσεις όπως την καταμέτρηση εμβαδών τις κατεδαφίσεις και την απομάκρυνση μπαζών
– Ο τοπικός σύλλογος αρχιτεκτόνων ο οποίος έχει εκφράσει ενδιαφέρουσες απόψεις για τον τρόπο αντιμετώπισης των προβλημάτων που έχουν προκύψει και έχει αναλάβει πρωτοβουλία μαζί με το ΤΕΕ .ΒΑ και το Σύλλογο Πολιτικών Μηχανικών για τη διοργάνωση επιμορφωτικών σεμιναρίων προκειμένου να επιμορφωθούν οι συνάδελφοι σχετικά με τις σύγχρονες μεθόδους αποκατάστασης.
– Η ομάδα Βρισαγωτών Rebuilt Vrisa η οποία οργάνωσε την ημερίδα «Ενα όραμα για την Βρίσα» στις 19/7 στην οποία συμμετείχαμε και είχε σαν στόχο να ενημερώσει το ευρύ κοινό και να προτείνει μια συλλογική αντιμετώπιση για την ανασυγκρότηση της Βρίσας.
Όσον αφορά τη χρηματοδότηση της ανασυγκρότησης της Βρίσας, οι πηγές είναι πολλές και διάφορες και αυτή τη στιγμή κατακερματισμένες και αφανείς. Θέση μας είναι ότι τα υλικά μέσα (χρήματα, ανθρώπινο και υλικό δυναμικό) που είναι διαθέσιμα σήμερα και που θα είναι διαθέσιμα στο μέλλον επαρκούν για την ολοκλήρωση του έργου και μάλιστα σε σύντομο χρονικό διάστημα (2-4 χρόνια). Αναφερόμαστε σε:
– Χορηγίες Βρισαγωτών ομογενών του εξωτερικού και φορείς (Κολλέγιο Αθηνών) που αναγνωρίζοντας την κρισιμότητα της κατάστασης έσπευσαν σε αποστολή βοήθειας.
– Χρηματοδοτήσεις από την Ευρωπαϊκή Ένωση που προορίζονται για αντίστοιχες περιπτώσεις και που εύκολα ο Δήμος μπορεί να διεκδικήσει και να αποκτήσει.
– Τις αποζημιώσεις που η Πολιτεία θα δώσει στους κατοίκους για την αποκατάσταση των ζημιών, τα ποσά των οποίων είναι ικανοποιητικά εφόσον χρησιμοποιηθούν σωστά και βάσει συνολικού σχεδίου.
Ο πιο κρίσιμος παράγοντας για την επιτυχή ανασυγκρότηση της Βρίσας σύντομα, αποτελεσματικά και ποιοτικά κατά την εκτίμησή μας είναι η συνεργασία όλων των κατοίκων – μόνιμων και μη- και η δράση τους συλλογικά. Εαν κοινός στόχος είναι η Βρίσα όχι μόνο να επιστρέψει στην πρότερη μορφή της αλλά να γίνει ένας πρότυπος οικισμός που θα καλέσει ακόμα και τους ξενιτεμένους της νέους να επιστρέψουν με κατάλληλες υποδομές και ευκαιρίες τότε με τη συνδρομή αφενός και πρωτεύοντος της κοινότητας και αφετέρου όλων των παραπάνω φορέων αλλά και άλλων ομάδων που θα θελήσουν να εμπλακούν στο πρωτοποριακό αυτό εγχείρημα πιστεύουμε ειλικρινά ότι μπορεί να επιτευχθεί.
*Το Arch Points είναι ένα δίκτυο αρχιτεκτονικών γραφείων που χρησιμοποιώντας συλλογικά την εμπειρία, την ενέργεια και τη δημιουργικότητα των μελών του επιδιώκει τη διάδοση της αρχιτεκτονικής ως επιστήμης και ως πρακτικής στο ευρύ κοινό. Μέλη του έχουν εμπειρία σε εργασία σε σεισμόπληκτους οικισμούς καθώς είχαν συμμετάσχει στο πρόγραμμα ανάπλασης των Άνω Λιοσίων μετά το σεισμό του 99’.







