Κάτω από τον Πλάτανο…

Ξεκίνησαν δυο πολύ σημαντικά έργα για τον Πολιχνίτο και ολόκληρη την περιοχή μας:

1. Μπήκε ο εργολάβος στο στάδιο Πολιχνίτου.
2. Υπογράφτηκε η σύμβαση του Δήμου με την εταιρεία του Θόδωρου Κούσκου για την αξιοποίηση των θερμοπηγών Πολιχνίτου

Από τον Παναγιώτη Τσάτσο

Θα τολμήσω να συναγωνιστώ τον εξαίρετο  καθ΄όλα φίλο μου Γ.Γιωργή στη ντοπιολαλιά με τη διαφορά ότι εγώ θα παραθέτω λέξεις με  Οθωμανικές ρίζες που έχουν μείνει διαχρονικές . . Δυστυχώς μιλούνται μόνο από τους πολύ ηλικιωμένους και οι νέοι μας δεν τις καταλαβαίνουν . . Ο κατάλογος αριθμεί περί τις 1.200 λέξεις , έπειτα από μακροχρόνια έρευνα μου . Σε κάθε λέξη υπάρχει η Τουρκική γραφή και προφορά . Πολλές απ΄αυτές χρησιμοποιούνται παραεφθαρμένες  ή με μεταφορική έννοια 

αβάντα avanta αβαντα (αθέμιτο κέρδος) και αβανταδόρος

αβαρία avarιz (έκτακτος φόρος)

αβλαντίζω  avlamak  αβλαμακ (κυνήγι ) μεταφ. το σημάδι , αβλάντσει καλά και ρίξει 

αβτζής avci αβτσι (καλός κυνηγός) τούτους ο σκύλους είναι πολύ αβτσής και αβτσίδσα γάτα

αγάς  ağa  αγα ( τίτλος πολιτικού ή στρατιωτικού Οθωμανού αξιωματούχου )                                              

αγιάζι  ayaz  αγιαζ ( ψύχρα , διαπεραστικό κρύο με πολύ υγρασία)

αγιάρ  ayar  αγιαρ (πλευρό επί εδαφικής περιοχής , ανάχωμα) τ΄ αγιάρ τ΄ πουταμού

αγναντίζω ağnamak καταλαβαίνω δεν αγναντιζ΄πιά 

αδαλής  και ανταλής adali από το ada (νησί) και αδαλής συμαίνει νησιώτης και ανταλής abdali ανταλι 

άιντε  haydi εκφράζει γενικά παρακίνηση ή αγανάκτηση ανάλογα με τα συμφραζόμενα και το χρωματισμό της φωνής

              ακταρμά  aktarma  ακταρμα (μετάδοση ,μεταβίβαση αλλά και μεταφορά)  ακταρτίζου

              αλάι – μαλάι  alay – malay  (πλήθος ,πομπή , παράταξη  όμιλος) γίναμε όλοι αλάι μαλάι 

αλάνι  alan  αλαν ( ανοικτός χώρος) και αλάνα

αλατζάς alaca  αλατζα (βαμβακερό δίχρωμο ύφασμα δεύτερης ποιότητας)

Κυκλοφόρηε και στο χωριό ο Αντίλαλος, το περιοδικό του Συλλόγου της Αθήνας.

Θα τον βρείτε στα χέρια του εξυπηρετικού Γιώργου Γεωργαντή.

Το περιοδικό συνοδεύεται από ένα πολύ ενδιαφέρον δεκαεξασέλιδο λεξικό ιδιωματισμών της βρισαγώτικης ντοπιολαλιάς που παραπέμπουν σε αρχαιοελληνικές λέξεις. Δράστης του πονήματος αυτού -ποιος άλλος- ο ακούραστος και δημιουργικός Βασίλης Ψαριανός.

Ο χάρτης αυτός παρουσιάστηκε από τον Νίκο Ζούρο σε μια ενημερωτική εκδήλωση στη Στύψη. Φαίνονται τα ρήγματα το νηί μας. Ανάμεσά τους και τα “δικά” μας!

Πατώντας πάνω στην εικόνα μπορείτε να τη μεγαλώσετε.

Ο Μπάμπης Ντινενής εκλέχτηκε στο 11μελές ΔΣ του Εργατικού Κέντρου Λέσβου.

Καλή δύναμη!

Έφυγε πρόωρα από τη ζωή ο Δημήτρης Κώσσης, σύζυγος της Μεταξίας, του γένους Τσέλεκα.

Θερμά συλλυπητήρια στη Μεταξία, στα παιδιά και στα εγγόνια του και σ’ όλους τους συγγενείς του.

Επισημάνεις και συμπληρώματα

από αναγνώστες μας

1. Στα χρόνια τα παλιά κανένας δεν αναφέρονταν σε πιεστήρια. Όλοι τα έλεγαν “μπασκιά”.
2. Τα σακκιά (τσπια) που έβαζαν στα μπασκιά μετά την ολοκλήρωση της συμπίεσης τα άδειαζαν στο μέσον του εργοστασίου, όπου σιγά – σιγά σχηματίζονταν ένας μικρός λοφίσκος από την ελαιοπυρήνα, πάνω στον οποίο στέκονταν οι παραγωγοί και παρακολουθούσαν το άλεσμα των ελιών τους.
3. Η πυρήνα αποτελούσε το καύσιμο υλικό που καίγονταν στο μεγάλο καζάνι του ελαιοτριβείου για να σχηματιστεί ο ατμός που κινούσε τα μηχανήματα. Ο ατμός αυτός έβγαινε από τη σειρήνα του ελαιοτριβείου σηματοδοτώντας την έναρξη και τη λήξη των εργασιών κάθε μέρας αλλά και το μεσημέρι. Τα σφυρήγματα αυτά ήταν πολύ σημαντικά για τον χρονικό προσανατολισμό των ανθρώπων αφού ρολόγια δεν υπήρχαν και μοναδικό σημάδι για την ώρα αποτελούσε η θέση του ήλιου.
4. Η κίνηση που παρήγαγε ο ατμός μεταφέρονταν στα μηχανολογικά τμήματα του εργοστασίου με μεγάλα και πλατιά λουριά. Κάτω από κάθε τέτοιο λουρί υπήρχαν τοποθετημένες σανίδες για προστασία των παρευρισκόμενων στην περίπτωση που έσπαζε κάποιο λουρί.
5. Απαραίτητο σε κάθε ελαιοτριβείο το μεγάλο μαγκάλι, που έκαιγε πυρήνα, για να σπάει λίγο την παγωνιά αλλά και να ξεροψήνει το ψωμί που στη συνέχεια διαβρέχονταν στο λάδι για να προκύψει η πεντανόστιμη “καπύρα”.

Ευχαριστούμε για την παρέμβασή σας.

Έναρξη εργασιών επισκευής Κοινοτικού Καταστήματος Βασιλικών. Ταξιάρχης Βέρρος

Οι αλλαγές που επήλθαν τη ζωή μας μέσα σε λίγες δεκαετίες είναι τεράστιες. Τα παιδιά και οι νέοι δυσκολεύονται να πιστέψουν την τεράστια μεταβολή σε όλους τους τομείς της ανθρώπινης ζωής και δραστηριότητας.

Η σελίδα μας έκρινε καλό να καταγράψει τις μνήμες των μεγάλων σε ηλικία χωριανών μας και μέσα απ’ αυτές να παρουσιάσει το παρελθόν του τόπου μας. Μέσα από τις διηγήσεις αυτές μεταφέρονται στους νεότερους και γλωσσολογικά στοιχεία των περασμένων χρόνων.

Αρχίζουμε με τη βασική οικονομική δραστηριότητα στο χωριό μας που ήταν το λιομάζωμα και την οποία θα παρουσιάσουμε σε δυο μέρη.

ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ

Πως παραλαμβάνονταν το ελαιόλαδο κατά το άλεσμα των ελιών πριν την εισαγωγή των «λαβάλ» (φυγοκεντρικών ελαιοδιαχωριστήρων ).

από διήγηση του Δημήτρη Κ. Νικέλλη.

Σήμερα στα ελαιοτριβεία μετά την πολτοποίηση του ελαιόκαρπου και τον διαχωρισμό των στερεών συστατικών της ελαιομάζας , που προκύπτει, από τα υγρά συστατικά, τα τελευταία οδηγούνται στα λαβάλ , όπου με φυγοκέντριση διαχωρίζεται το λάδι από τα υπόλοιπα υδατοδιαλυτά  συστατικά (αμούρα ή κατσίγαρος).

Για τη λειτουργία των λαβάλ χρειάζεται ηλεκτρικό ρεύμα. Παραθέτουμε παρακάτω τον τρόπο διαχωρισμού και συλλογής του λαδιού στα ελαιοτριβεία τα χρόνια που δεν υπήρχε ηλεκτρικό ρεύμα (μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1950).

Πριν εφοδιαστούν τα ελαιοτριβεία με λαβάλ ο διαχωρισμός του λαδιού από την αμούρα γινόταν με απλή καθίζηση επειδή το λάδι είναι λαφρύτερο από το νερό.

Κάτω από κάθε πιεστήριο (στο οποίο με συμπίεση διαχωρίζονταν τα υγρά συστατικά από τα στερεά της πολτοποιημένης ελαιομάζας) υπήρχε δεξαμενή (το λεγόμενο πουλίμ) στην οποία συγκεντρώνονταν τα υγρά συστατικά από την έκθλιψη. Από κει το υγρό μείγμα μεταφέρονταν με δοχεία στην αντίστοιχη του πιεστηρίου λάντζα. Το λάδι ως ελαφρύτερο συγκεντρώνονταν στο πάνω μέρος. Ο μάστορας, ύστερα από  κάποιο χρονικό διάστημα, άνοιγε τη βάνα που υπήρχε στη βάση της λάντζας και έβαζε από κάτω το πάνω μέρος της παλάμης του.  Όσο έτρεχε η αμούρα το χέρι του δεν λαδώνονταν. Μόλις έβλεπε να λαδώνεται έκλεινε τη βάνα και με ένα μεταλλικό δοχείο, τον μαστραμπά, μετέφερε το λάδι, με τη βοήθεια ενός μεταλλικού χωνιού, από τη λάντζα στο «τουλούμ» .

Τα τουλούμια ήταν ασκοί από τη δορά τράγου ή κατσίκας, ύστερα από κατεργασία. Το κάτω άνοιγμα και τα πίσω πόδια  της δοράς τα έραβαν τεχνικά για να μην υπάρχει διαρροή. Το πάνω άνοιγμα δέχονταν το χωνί, ενώ στα άκρα των μπροστινών (πάνω) ποδιών έραβαν μέσα μικρές πέτρες για να συγκρατιέται καλά από τα χέρια του χαμάλη που το μετέφερε.

Οι χαμάληδες είτε με τη βοήθεια ενός αραμπά (κάρου) είτε στην πλάτη τους μετέφεραν τα τουλούμια στο σπίτι του ιδιοκτήτη και τα άδειαζαν στα κιούπια (μεγάλα πιθάρια) ή στις φτύνες (μικρά πιθάρια).

Τα κιούπια, κατά πληροφορία από τον Γιώργο Γεωργή, τα έφερναν στα Βατερά από τα απέναντι μικρασιατικά παράλια με πλεούμενα. Τα ξεφόρτωναν και τα τοποθετούσαν πάνω σε δυο δεμένα χιαστί χοντρά ξύλα τα οποία έσερναν βόδια και τα ανέβαζαν στο χωριό.

Η αμούρα που έτρεχε από τις βάνες, που αναφέρθηκε παραπάνω, οδηγούνταν μέσα από χτιστά αυλάκια στην αυλή του ελαιοτριβείου.

Ο ιδιοκτήτης του ελαιοτριβείου, και στην περίπτωση του χωριού μας ο συνεταιρισμός, είχε κατασκευάσει στην αυλή του ελαιοτριβείου μια δεξαμενή (ταγάρ) στην οποία οδηγούνταν τα απόβλητα  από όλα τα πιεστήρια. Εκεί το λάδι πάλι ανέβαινε στο πάνω μέρος της δεξαμενής και  με ένα σωλήνα στον πυθμένα της δεξαμενής οδηγούνταν η αμούρα έξω από το χώρο του ελαιοτριβείου.  Το λάδι που συγκεντρώνονταν το καρπώνονταν ο συνεταιρισμός.

Έξω από το ελαιοτριβείο είχε κατασκευάσει μια δεξαμενή (ταγάρ) η Κοινότητα και με ανάλογο τρόπο έπαιρνε και αυτή ένα μέρος του λαδιού που είχε διαφύγει από το προηγούμενο ταγάρ του ελαιοτριβείου. Το λάδι αυτό το πουλούσε η Κοινότητα και στα δύσκολα χρόνια της κατοχής και του εμφυλίου αυτό αποτελούσε το κυριότερο έσοδο της Κοινότητας.

Επειδή όμως και στην αμούρα που έβγαινε από το ταγάρ της Κοινότητας υπήρχε μικρή ποσότητα λαδιού,  η Κοινότητα την έβγαζε δημοπρασία. Ο πλειοδότης (θυμάμαι τον Νικόλα Καφαλούκο και αργότερα τον Μανώλη Καρβούνη) έφτιαχνε με πρόχειρα υλικά (ξύλα, σανίδια, κλαδιά )τις δικές του δεξαμενές κοντά στον  μαντρότοιχο του εργοστασίου και κάτω από την μικρή πρώτη καμάρα του γεφυριού και συνέλεγε και εκεί μικροποσότητες κακής ποιότητας λαδιού που είχε διαφύγει από τα δυο προηγούμενα ταγάρια μαζί με υπολείμματα αμούρας  (ντακόλαδο).

Ο Στρατής Αλεξίου μας ενημερώνει:

Μετά από πολύ σκέψη κόπο αλλά και πολυ μεράκι
Φτιάξαμε ένα χώρο συναναντησης και γεύσης που εσείς θα αξιολογήσετε……
Δεν ακούσαμε τις παροτρυνσεις φίλων και γνωστών οτι ο Πολιχνιτος συνέχεια υποβαθμίζεται και μαραζώνει.

Εμάς μας αρέσει να βασανιζομαστε και να δημιουργούμε στο ΤΟΠΟ ΜΑΣ.
Μ αυτές τις σκέψεις σας ενημερώνουμε ότι το
ΓΝΗΣΙΟΝ ΕΣΤΙ
Θα κάνει έναρξη λειτουργίας αύριο
ΚΥΡΙΑΚΗ. 12. ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ. 2023.
Θα ενημερώνεστε από τι σελίδα του
Για όλα τα ψητά και μαγειρευτά ημερας και τυλιχτες πίτες ……
Καθώς και για όλες ΤΙΣ ΓΕΎΣΕΙΣ. ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΟΡΈΣ. 

Καλές δουλειές!!!