Παραθέτω δυο κείμενα ενός άγνωστου ανθρώπου, που πρέπει να είναι ειδικός, και του δικού μας Στρατή Καρρά σχετικά με το πρόβλημα. Ο πρώτος τονίζει την άμεση ανάγκη εμβολιασμού ενώ ο Στρατής απαντά τονίζοντας ότι τα προβλήματα για την οικονομία είναι πολύ μεγαλύτερα από τα τυχόν οφέλη του εμβολιασμού.
Όποιος ενδιαφέρεται μπορεί να τα διαβάσει:
Από τον κτηνίατρο Γιώργο Κωστακόπουλο
Βάσει του επιδημιολογικού χάρτη της 9ης Απριλίου 2026, καλούμαστε να διαχειριστούμε μια κρίσιμη κατάσταση αναφορικά με την επιζωοτία του Αφθώδους Πυρετού (FMD) στη Νήσο Λέσβο. Η παρούσα ανάλυση συνοψίζει τα χωρικά και δημογραφικά δεδομένα των εστιών και αξιολογεί τα επόμενα βήματα διαχείρισης, συμπεριλαμβανομένης της στρατηγικής του επείγοντος εμβολιασμού.
1. Επιδημιολογική Εικόνα και Χωρική Ανάλυση Εστιών
Ο χάρτης αποκαλύπτει δύο διακριτούς επιδημιολογικούς πυρήνες στο βόρειο και κεντρικό τμήμα του νησιού. Έχουν ήδη εφαρμοστεί τα προβλεπόμενα από τη νομοθεσία μέτρα, με τη χάραξη Ζωνών Προστασίας (3 χλμ.) και Ζωνών Επιτήρησης (10 χλμ.).
Πυρήνας Α: Δημοτική Ενότητα (Δ.Ε.) Μανταμάδου
Κατάσταση: Αποτελεί τη βασική συρροή κρουσμάτων (cluster), με πολλαπλές επιβεβαιωμένες εστίες (6-7 ορατά σημεία). Ζωικό Κεφάλαιο: 37.223 ζώα. Διασπορά / Επικάλυψη: Η Ζώνη Επιτήρησης των 10 χλμ. εκτείνεται σε όμορες Δ.Ε. με σημαντικό ζωικό κεφάλαιο, όπως η Δ.Ε. Αγίας Παρασκευής (45.364 ζώα), η Δ.Ε. Πέτρας (33.877 ζώα) και η Δ.Ε. Μήθυμνας (18.414 ζώα). Πυρήνας Β: Δημοτική Ενότητα (Δ.Ε.) Καλλονής
Κατάσταση: Καταγράφεται μία (1) επιβεβαιωμένη εστία.
Ζωικό Κεφάλαιο: 102.138 ζώα. Πρόκειται για την περιοχή με τη μεγαλύτερη πυκνότητα ζωικού κεφαλαίου στο νησί (η πιο σκούρα κόκκινη ζώνη). Ανάλυση Κινδύνου: Η εστία αυτή είναι η πλέον ανησυχητική. Η εμφάνιση του ιού σε μια περιοχή με >100.000 ευπαθή ζώα, η οποία γειτνιάζει άμεσα με τη Δ.Ε. Ερεσού-Αντίσσης (95.004 ζώα), δημιουργεί τον κίνδυνο μιας ανεξέλεγκτης, εκρηκτικής μετάδοσης, εάν δεν ανακοπεί άμεσα η αλυσίδα διασποράς.
Συμπέρασμα Κινδύνου: Το 60-70% του συνολικού ζωικού κεφαλαίου του νησιού βρίσκεται εντός ή στις παρυφές των σημερινών Ζωνών Επιτήρησης. Η υψηλή μεταδοτικότητα του FMD (αερογενής μετάδοση, μηχανικοί φορείς, μετακινήσεις) σε συνδυασμό με την τεράστια πυκνότητα πληθυσμού στο δυτικό/κεντρικό μέτωπο, καθιστά τον κίνδυνο πανζωοτίας στο νησί εξαιρετικά υψηλό.
2. Στρατηγική Εμβολιασμού με εμβόλια DIVA – Σκοπιμότητα & Συνέπειες:
Η βασική πολιτική της Ε.Ε. και του Παγκόσμιου Οργανισμού για την Υγεία των Ζώων (WOAH/πρώην OIE) για τον Αφθώδη Πυρετό είναι η “Εκρίζωση” (Stamping out) — δηλαδή η άμεση θανάτωση όλων των μολυσμένων και εκτεθειμένων ζώων.
Ωστόσο, λόγω του κινδύνου μαζικής σφαγής εκατοντάδων χιλιάδων ζώων στις Δ.Ε. Καλλονής και Ερεσού-Αντίσσης, τίθεται σοβαρά στο τραπέζι η επιλογή του Επείγοντος Εμβολιασμού με εμβόλια DIVA (Differentiating Infected from Vaccinated Animals – Διαχωρισμός Μολυσμένων από Εμβολιασμένα Ζώα).
Πρέπει να ξεκινήσουμε εμβολιασμό; Ναι, πρέπει να εξεταστεί άμεσα ως μέτρο περιορισμού (ring vaccination) ή ως προστατευτικός εμβολιασμός (suppressive vaccination), ειδικά γύρω από την εστία της Καλλονής και ως ανάχωμα προς την Ερεσό-Άντισσα. Το παραδοσιακό stamping out στην Καλλονή ενδέχεται να μην είναι εφικτό στον απαιτούμενο χρόνο (24-48 ώρες) για 100.000+ ζώα, οδηγώντας σε περαιτέρω εξάπλωση.
Συνέπειες Εφαρμογής Εμβολιασμού DIVA: Η χρήση των εμβολίων DIVA (τα οποία στερούνται μη δομικών πρωτεϊνών – NSPs, επιτρέποντας τον ορολογικό εντοπισμό κρυφών λοιμώξεων στο εμβολιασμένο κοπάδι) επιφέρει συγκεκριμένες, βαρύτατες συνέπειες που πρέπει να γίνουν κατανοητές από τις αρχές και τους κτηνοτρόφους:
Α. Επιδημιολογικές Συνέπειες (Θετικές):
Μείωση του R_0: Ταχεία μείωση του ρυθμού αναπαραγωγής της νόσου.
Προστασία Ζωικού Κεφαλαίου: Αποτροπή τεράστιας κλίμακας θανάτωσης υγιών (αλλά σε κίνδυνο) ζώων (“Vaccinate-to-live” strategy).
Μείωση Ιικού Φορτίου: Ακόμα κι αν ένα εμβολιασμένο ζώο εκτεθεί, η απέκκριση του ιού στο περιβάλλον μειώνεται δραματικά.
Β. Εμπορικές και Οικονομικές Συνέπειες (Αρνητικές / Περιοριστικές):
Απώλεια Καθεστώτος Απαλλαγής: Η χώρα ή η ζώνη (Λέσβος) χάνει άμεσα το καθεστώς OIE της “Χώρας ελεύθερης από FMD χωρίς εμβολιασμό”.
Εμπορικό Εμπάργκο: Επιβάλλεται αυστηρή απαγόρευση εξαγωγών ζώντων ζώων, μη παστεριωμένου γάλακτος, μη επεξεργασμένων κρεάτων και ζωικών υποπροϊόντων. Αυτό θα πλήξει άμεσα την τοπική κτηνοτροφική/τυροκομική οικονομία.
Χρόνος Ανάκτησης Καθεστώτος: Αν εφαρμόσουμε Stamping Out *χωρίς* εμβολιασμό: Το καθεστώς μπορεί να ανακτηθεί σε 3 μήνες μετά το τελευταίο κρούσμα.
Αν εφαρμόσουμε Εμβολιασμό DIVA (Vaccinate-to-live): Απαιτούνται τουλάχιστον 6 μήνες (συχνά και περισσότερο) από το τελευταίο κρούσμα, ΚΑΙ εκτεταμένη κλινική και ορολογική επιτήρηση για να αποδειχθεί η απουσία κυκλοφορίας του ιού.
Γ. Διαχειριστικές και Επιμελητειακές Συνέπειες:
Τεράστιος Όγκος Δειγματοληψιών: Για να αποδείξουμε την απουσία κυκλοφορίας του ιού μετά τον εμβολιασμό, θα χρειαστεί να διενεργήσουμε χιλιάδες ορολογικές εξετάσεις (NSP ELISAs) στα εμβολιασμένα κοπάδια.
Ιχνηλασιμότητα: Απαιτείται απόλυτη ιχνηλασιμότητα, ηλεκτρονική σήμανση και μητρώο για κάθε εμβολιασμένο ζώο.
Συμπερασματικά: Η κατάσταση στο νησί βρίσκεται σε κρίσιμο σημείο καμπής. Η εισήγηση προς το ΥΠΑΑΤ θα πρέπει να είναι η άμεση ενίσχυση των δυνάμεων για stamping out στη Δ.Ε. Μανταμάδου, αλλά ταυτόχρονα η άμεση προετοιμασία, αδειοδότηση και προμήθεια εμβολίων DIVA για “εμβολιασμό – δακτύλιο” γύρω από τη Δ.Ε. Καλλονής. Η οικονομική ζημιά από το παρατεταμένο εμπορικό εμπάργκο λόγω εμβολιασμού ωχριά μπροστά στην ολική καταστροφή >200.000 ζώων εάν η νόσος περάσει ανεξέλεγκτα στο δυτικό τμήμα του νησιού.
Από τον “δικό” μας Στρατή Καρρά
“Η απάντηση έχει δύο όψεις: τη νομική/τυπική και την εμπορική/πραγματική.
1. Η Νομική Διάσταση (Regionalization – Ζωνοποίηση)
Βάσει της ευρωπαϊκής νομοθεσίας (Animal Health Law) και των κανόνων του Παγκόσμιου Οργανισμού για την Υγεία των Ζώων (WOAH), υπάρχει η δυνατότητα της ζωνοποίησης.
Θεωρητικά: Αν η Ελλάδα αποδείξει ότι η Λέσβος είναι πλήρως απομονωμένη, ότι οι έλεγχοι στα λιμάνια είναι αδιαπέραστοι και ότι δεν υπάρχει κυκλοφορία του ιού στην ηπειρωτική χώρα, τότε το εμπάργκο και η απώλεια του καθεστώτος «ελεύθερης χώρας» μπορεί να περιοριστεί μόνο στη Λέσβο. Στην πράξη όμως: Για να γίνει αυτό δεκτό από την Ε.Ε. και (κυρίως) από τρίτες χώρες (ΗΠΑ, Καναδάς, Αυστραλία κ.λπ.), πρέπει οι κτηνιατρικές υπηρεσίες να εγγυηθούν ότι κανένα ζώο, κανένα κιλό κρέας και κανένα λίτρο γάλακτος από εμβολιασμένο ζώο δεν θα βγει από το νησί.
2. Η Εμπορική Διάσταση (Το μεγάλο πλήγμα: Εδώ είναι που η κατάσταση γίνεται εφιαλτική για την εθνική οικονομία: Αντίδραση Τρίτων Χωρών: Οι μεγάλες αγορές εκτός Ε.Ε. συχνά δεν αναγνωρίζουν τη ζωνοποίηση αμέσως. Με το που θα ακούσουν «FMD και εμβολιασμός στην Ελλάδα», το πρώτο πράγμα που κάνουν είναι να κλείσουν τα σύνορα για όλα τα ελληνικά προϊόντα ζωικής προέλευσης (κυρίως Φέτα) μέχρι να ολοκληρωθούν οι έρευνες. Αυτό μπορεί να κρατήσει μήνες και να καταστρέψει εξαγωγικές συμφωνίες ετών.
Η «ρετσινιά» του εμβολιασμού: Μόλις μια χώρα ξεκινήσει εμβολιασμό, σταματά να θεωρείται «FMD-free without vaccination». Αυτή η αλλαγή κατηγορίας στο site του WOAH αφορά το κράτος-μέλος, όχι μόνο την περιφέρεια, μέχρι να εγκριθεί επίσημα η ζωνοποίηση.
Το χρονικό διάστημα των 6 μηνών: Οι 6 μήνες που αναφέρεις είναι το ελάχιστο διάστημα για την ανάκτηση του καθεστώτος μετά τον τελευταίο εμβολιασμό ή το τελευταίο κρούσμα (στη στρατηγική «εμβολιάζω για να ζήσουν» – vaccinate-to-live).
Ωστόσο, προσέξτε την παγίδα:
1. Stamping out (χωρίς εμβολιασμό): Αν σφάξουμε όλα τα ζώα στις εστίες και την περιοχή, η χώρα μπορεί να ζητήσει πίσω το καθεστώς της σε 3 μήνες.
2. Εμβολιασμός DIVA: Απαιτούνται 6 μήνες, αλλά αυτό ξεκινά να μετράει αφού ολοκληρωθεί η ορολογική επιτήρηση που αποδεικνύει ότι δεν υπάρχει κυκλοφορία ιού. Αν οι υπηρεσίες μας καθυστερήσουν τις αιμοληψίες οι 6 μήνες μπορούν εύκολα να γίνουν 12 ή 18. Αν εμβολιάσουμε στη Λέσβο, ρισκάρουμε το εμπορικό όνομα όλης της Ελλάδας. Ακόμα και αν νομικά καταφέρουμε να περιορίσουμε το εμπάργκο στο νησί, η αγορά θα μας αντιμετωπίζει ως «χώρα υπό εμβολιασμό», με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τις τιμές και την εμπιστοσύνη στη Φέτα ΠΟΠ συνολικά.”
