Κάτω από τον Πλάτανο…

Τα κλειστά καφενεία, η ολοκλήρωση του λιομαζώματος και η εθιμική αργοσχολία των ημερών ξαναέφεραν στα χέρια μου το βιβλίο του Βασίλη Ψαριανού «Για την ανάπτυξη της Βρίσας Λέσβου» (εκδόσεις ΝΟΩΝ, 2010).

Ο Βασίλης είναι ένας απ’ τους πολλούς χωριανούς οι οποίοι στα δύσκολα χρόνια, ιδιαίτερα της δεκαετίας του 50,  και εξαιτίας των  επαγγελματικών τους προσανατολισμών έφυγαν από το χωριό αλλά ποτέ δεν το ξέχασαν. Και όταν λέμε ότι δεν το ξέχασαν δεν εννοούμε τις παθητικές αναμνήσεις των παιδικών και νεανικών τους χρόνων αλλά το ενεργητικό ενδιαφέρον για το παρόν και το μέλλον του γενέθλιου τόπου των και των ανθρώπων του.

Ο Βασίλης είναι ο μοναδικός χωριανός που οραματίστηκε με ευρύτητα για το χωριό και με τα γραπτά του κείμενα –και όχι μόνο- προσπάθησε να ενεργοποιήσει τους αρμόδιους για την πραγματοποίηση μιας σειράς έργων που θα συντελέσουν στην ουσιαστική ανάπτυξη του χωριού μας και επομένως στην επιβίωσή του. Στο βιβλίο του αυτό υπάρχουν 80 περίπου άρθρα δημοσιευμένα στον Αντίλαλο και σε άλλα μέσα.

Ανάμεσα στα έργα στα οποία αναφέρεται σημειώνουμε

• Η ανάγκη σύμπνοιας ανάμεσά μας.
• Την αξιοποίηση των ανενεργών ελαιοτριβείων
• Ο δρόμος Πλωμαρίου Βατερών
• Η τουριστική ανάπτυξη της περιοχής μας με διάφορες μορφές τουρισμού.
• Η ανάπτυξη του πρωτογενούς τομέα και του αγροτουρισμού με συγκεκριμένες προτάσεις όπως η κατασκευή φράγματος στη Λαγκάδα.
• Συνεταιριστική οργάνωση
• Η αξιοποίηση της συλλογής  της Φυσικής Ιστορίας
• Την απόδοση των εσόδων από την περιουσία του δημοτικού σχολείου
• Η προστασία και ανάδειξη των αρχαιοτήτων
• Βιολογικός καθαρισμός
• Ενόψει λειψυδρίας, το δίκτυο από το Αμπελικό και το φράγμα στη Λαγκάδα.
• Παρεμβάσεις στον οικισμό Βρίσας
• Πολλές ιδέες για την ανάπτυξη των Βατερών

Αυτά φέρνουν στο νου για σύγκριση τα εξής:

Από το 1950 που η χώρα μπήκε σε μια κάποια ομαλότητα μέχρι το 1998 που λειτουργούσε ως ανεξάρτητη Κοινότητα πέτυχε τα εξής: Υδρευτικό έργο της Λαγκάδας, Υδρευτικό έργο από το Αμπελικό, δυο γεωτρήσεις, τέσσερις υδατοδεξαμενές, υδρευτικό και αποχετευτικό δίκτυο  στο χωριό, υδρευτικό δίκτυο σε Βατερά-άγιο Φωκά. Ηλεκτροφωτισμός (αρχικά με ίδια μέσα)  του χωριού, των Βατερών, του Αγίου Φωκά. Πολύ μεγάλο δίκτυο αγροτικών δρόμων και δυο γεφύρια. Εκβάθυνση και προστασία του λιμανιού του αγ. Φωκά. Ανασκαφές και ανάδειξη των αρχαιοτήτων εκεί. Δεντροφύτευση στα Βατερά. Ανέγερση της Αγροτολέσχης και τουαλετών στο χωριό και στα Βατερά. Διαπλάτυνση κάποιων σημείων του κεντρικού δρόμου του χωριού και τσιμεντόστρωση όλων των δρόμων. Αρδευτικό δίκτυο με τρία μεγάλα πηγάδια και πολλά μέτρα τσιμενταύλακες (άσχετα αν δεν λειτούργησε). Διάνοιξη για πρώτη φορά (και επανειλημμένα) του ποταμού. Καινούριο οστεοφυλάκιο. Αγορά αυτοκινήτου για την αποκομιδή των σκουπιδιών. Ασφαλτόστρωση και τοιχία αντιστήριξης του παραλιακού δρόμου και του επάνω δρόμου των Βατερών. Καθορισμός των ορίων αιγιαλού και παραλίας στα Βατερά. Στήσιμο της Συλλογής Φυσικής Ιστορίας. Αδελφοποίηση με την Κοινότητα Μυτιληνιών της Σάμου.

Δίκαια επομένως όσοι διατέλεσαν Πρόεδροι και σύμβουλοι (ή οι απόγονοι τους)  μπορούν να υπερηφανεύονται για το έργο τους.

Από το 1998 μέχρι σήμερα έχουν περάσει σχεδόν τα μισά χρόνια της προηγούμενης περιόδου στην οποία αναφερθήκαμε. Ποια  έργα έγιναν στο χωριό μας; Σίγουρα οι Πρόεδροι και τα συμβούλια από την εφαρμογή του Καποδίστρια και μετά δεν είχαν τις εξουσίες των προηγούμενων.

Το καίριο ζήτημα είναι: Ποια έργα διεκδικήσαμε συστηματικά; Πρέπει να υπάρχουν έγγραφα και αποδείξεις για το τι επιδιώξαμε. Και βέβαια δεν συνιστά επιδίωξη το να γράφουμε σε ένα χαρτί καμιά δεκαπενταριά θέματα και να θεωρούμε ότι έτσι τα διεκδικούμε. Ούτε οι προφορικές συναντήσεις είτε σε φιλικό κλίμα (με μεζεδάκια) είτε σε ερειστικό. Χρειάζονται έγγραφα και επιμονή. Για παράδειγμα σε ποιες ενέργειες έχουμε προβεί για το φράγμα της Λαγκάδας, για το δρόμο του Αμπελικού, για την αξιοποίηση των ελαιοτριβείων, για την ανακατασκευή του δικτύου απ τις πηγές Αμπελικού κ.λπ.

Είναι κατανοητό ότι κάποια θέματα έχουν τεθεί αλλά δεν υπάρχει ανταπόκριση από τους «ξένους» Δημάρχους και Αντιδημάρχους. Εδώ έρχεται η τεράστια σημασία του πρώτου από τα θέματα που επισημαίνει ο Βασίλης στα άρθρα του. Η ανάγκη να είμαστε ενωμένοι, να διεκδικούμε από κοινού και να προγραμματίζουμε.Όχι εμείς οι ντόπιοι και σεις οι Αθηναίοι!

Αλλά δυστυχώς!  

Πριν λίγες μέρες είχαμε αναφερθεί στον χωριανό μας παπά Παύλο Αγγελέρο και την ιδιαιτερότητά του να αγαπά και να βοηθά έμπρακτα τους φυλακισμένους.

Σήμερα θα αναφερθούμε στην ξεχωριστή περίπτωση ενός ακόμα χωριανού μας ιερέα, του αείμνηστου παπά Βασίλη Κουγκούλιου.

Ο παπά Βασίλης ήταν πτυχιούχος της Θεολογίας. Ήταν ιδιαίτερα εύστροφος άνθρωπος με ενδιαφέροντα και πέραν των ιερατικών του καθηκόντων. Αγαπημένο αντικείμενό του τα Μαθηματικά, τα οποία προσέγγιζε με μια ξεχωριστή μεθοδολογία, όπως φαίνεται και απ’ τα αναγραφόμενα στο εξώφυλλο του βιβλίου του.

Είναι καλό να γνωρίζουμε ξεχωριστές περιπτώσεις χωριανών μας ανθρώπων!

Από το πρωί μέχρις τις 12.00 περίπου το μεσημέρι έβρεχε σήμερα Κυριακή και μάλιστα κατά διαστήματα αρκετά έντονα. Συγκεντρώθηκαν 37 χιλιοστά και έτσι ξεπεράσαμε τις 7,5 ίντσες.

Τώρα έχουμε λιακάδα!

Πολύ μικρή διάρκεια έχει το πέρασμα μας από τον κόσμο τούτο έστω κι αν κάποιος ξεπεράσει τα 100!

Ο καθένας στο πέρασμά του αυτό μπορεί να συμβάλει θετικά (φυσικά και αρνητικά) στην κοινωνική ζωή του τόπου του. Το μόνο που χρειάζεται είναι η διάθεση προσφοράς!

Ούτε τίτλοι, ούτε αξιώματα, ούτε πτυχία. Μόνο διάθεση προσφοράς σε ό,τι τα καταφέρνει ο καθένας.

Η αιτία για την παραπάνω “ψευτοφιλοσοφία” είναι μερικές φωτογραφίες που είχε την καλή διάθεση να μας στείλει ο Ανδροκλής με την ευκαιρία των σαράντα ημερών από το θάνατο της αγαπημένης του γιαγιάς Μυρσίνης Καλατζή.

Στις αρχές Ιουνίου είχαμε δημοσιοποιήσει το πρόβλημα με την έγκριση από την Αρχαιολογία της μελέτης επισκευής του σπιτιού των αδελφών Νικέλλη από την Αμερική, το οποίο οι σημερινές ιδιοκτήτριες (Ευαγγελία και Μάργκαρετ) αποφάσισαν να δωρίσουν στην τοπική κοινωνία μέσω της Βιβλιοθήκης.

Μπροστά στον κίνδυνο η μεγάλη καθυστέρηση να γίνει αιτία στο να μετατραπεί σε ερείπιο το πανέμορφο κτίριο και επειδή η διάσωση και αποκατάστασή του θα γίνονταν προς όφελος της τοπικής κοινωνίας απευθύναμε δημόσια έκκληση σε οποιονδήποτε (άσχετα αν είχε θεσμικό ρόλο ή όχι) μπορούσε να βοηθήσει στην απεμπλοκή της υπόθεσης από την αρχαιολογία.

Ενδιαφέρθηκαν τα εξής άτομα:

1. Ο Σύλλογος της Αθήνας και ιδιαίτερα ο Πρόεδρος του Κωστής Σταυρινός επικοινώνησαν προφορικά και γραπτά με την αρχαιολογία (και πριν την δημόσια έκκληση και μετά) εξηγώντας τη σημασία της επίσπευσης της έγκρισης της μελέτης.
2. Η Κατερίνα Γεωργή, η οποία μας έφερε σε επικοινωνία με τον βουλευτή κ. Καιρίδη. Τόσο ο ίδιος προσωπικά όσο και η γραμματέας του επικοινώνησαν αρκετές φορές μαζί μας και με το Υπουργείο Πολιτισμού.
3. Ο Κώστας Γεωργάκας, ο οποίος μας έφερε σε επικοινωνία με έναν Λέσβιο συνδικαλιστή του υπουργείου Πολιτισμού, στον οποίο εξηγήσαμε το πρόβλημα.
4. Η Ευαγγελία Πελέκου, στην οποία εξηγήσαμε αναλυτικά το πρόβλημα και η οποία υποσχέθηκε να το εκθέσει σε γνωστές της πανεπιστημιακές καθηγήτριες που έχουν λόγο στα σχετικά τεκταινόμενα.

Πριν 2-3 μέρες ενημερωθήκαμε ότι η μελέτη εγκρίθηκε και αυτό μας λύνει τα χέρια για τα επόμενα βήματα της γραφειοκρατικής διαδικασίας που θα οδηγήσει -ελπίζουμε έγκαιρα- στην έγκριση της μελέτης από τη ΔΑΕΦΚ για να αρχίσει η επισκευή.

Όλους τους παραπάνω, που εκδήλωσαν την καλή τους διάθεση να βοηθήσουν στην επίλυση ενός προβλήματος για το καλό του χωριού μας, έχοντας προσωπικά επιφορτισθεί στην διεκπεραίωση της υπόθεσης, αισθάνομαι την ανάγκη να ευχαριστήσω θερμά δημόσια.

Ο ιερέας του χωριού μας κάνει γνωστό ότι  όλες οι λειτουργίες θα γίνουν στον άγιο Ευστάθιο μέχρι και την παραμονή των Φώτων.

Η λειτουργία των Φώτων θα γίνει στη Ζωοδόχο Πηγή στο χωριό, για περισσότερο χώρο, μιας και δεν επιτρέπονται λειτουργίες σε ύπαιθρο.                                      

  Καλές γιορτές!

Από το Σύλλογο της Αθήνας

Τα φετινά Χριστούγεννα στα Βατερά συνοδεύτηκαν από πολύ δυνατή νοτιά και συννεφιά με μικρά διαλείμματα ηλιοφάνειας. Η θερμοκρασία πολύ υψηλή (ήδη στις 8.00 περίπου το απόγευμα είναι 18 βαθμοί) αλλά η δυνατή και υγρή νοτιά είναι η αιτία που την νιώθεις χαμηλότερη.

Στατιστικά

Κατά τα δέκα προηγούμενα χρόνια στα πέντε (2012, 13, 14, 15 και 17) είχαμε τα Χριστούγεννα πολύ καλό καιρό με λιακάδα, μπουνάτσα και ψηλή θερμοκρασία που προκαλούσε αρκετούς χειμερινούς κολυμβητές.

Συννεφιά με ψιλόβροχο είχαμε το 2010 και το 2018 ενώ πέρσι είχαμε συννεφιά χωρίς βροχή.

Τέλος δυο χρονιές (2011 και 16) είχαμε παγωνιές. Στην πρώτη περίπτωση με άπνοια και πολύ κεράι και στη δεύτερη με “φονικό” βοριά.

Από σήμερα επιτράπηκε το κυνήγι και η ερασιτεχνική αλιεία.

Από τις 5.00 έως τις 22.00 επιτρέπονται οι μετακινήσεις των πολιτών για την εξυπηρέτηση ζωτικών, προσωπικών ή επαγγελματικών αναγκών τους που δεν μπορούν να ικανοποιηθούν με άλλον τρόπο και οι οποίες επιτρέπονται συγκεκριμένα για τους ακόλουθους περιοριστικά αναφερόμενους λόγους:

ιζ) Μετακίνηση κυνηγών ή αλιέων για την άσκηση θήρας / αλιείας υπό τις ακόλουθες προϋποθέσεις:

ιζα) Η εν λόγω μετακίνηση πραγματοποιείται αποκλειστικά εντός της οικείας Περιφερειακής Ενότητας, ή εξαιρετικά στην περίπτωση της Αττικής εντός των ορίων της Περιφέρειας,

ιζβ) συμμετοχή μέχρι και δύο (2) ατόμων κυνηγών/αλιέων για λόγους ασφαλείας,

ιζγ) εφαρμογή όλων των μέτρων προστασίας της δημόσιας υγείας κατά τη διάρκεια της συγκεκριμένης δραστηριότητας.

Χριστουγεννιάτικα πορτοκάλια

Ήταν κάπου κει στα 1962. Δέκα χρονώ ο μικρός, είκοσι ο μεγάλος και ανάμεσα ακόμα δυο. Τέσσερα παιδιά, όλα αρσενικά. Ο πατέρας και η μάνα μέσα στη φτώχεια λαχταρούσαν και προσπαθούσαν να δουν τα παιδιά τους να απολαμβάνουν μια καλύτερη ζωή.

Έτρεχε ο ιδρώτας ποτάμι του μπάρμπα Κώστα σαν έριχνε τα πευκόξυλα στο «κιορχάνι» στο καμίνι, όπου φλιτζάνια και πιάτα αποζητούσαν δυνατές φωτιές για το ψήσιμό τους. Οχτώ μεροκάματα τη βδομάδα. Εφτά μέρες και μια νύχτα.

Πέντε άντρες κι ένα σπιτικό είχε για να ταΐσει, να ντύσει, να πλύνει, να υφάνει, να πλέξει, να «ξωμίσει», να μπαλώσει η Μυρσινιό της Μελαχροινής. Στιγμή δεν ανάσαινε!

Κι οι δυο τους το είχαν μεράκι: με μέτρο και σύνεση (με τον διαβήτη καθώς μονολογούσαν) να τα βγάλουν πέρα, να κάνουν τα παιδιά τους «ανθρώπους». Ο μεγάλος τέλειωνε την Παιδαγωγική Ακαδημία της Μυτιλήνης. Όταν, πριν δυο χρόνια, είχε τελειώσει το Γυμνάσιο είχε πει στον πατέρα : «Αν δώσω στη Φυσικομαθηματική θα περάσω» «Το ξέρω γιε μου αλλά ακολουθούν ακόμα τρεις. Εγώ δεν θέλω τον έναν γραμματιζούμενο και τον άλλο εργάτη. Πήγαινε στην Ακαδημία που είναι κοντά μας και έχει ο Θεός». Και πήγε!

Μπορεί τα ρούχα να ήταν μπαλωμένα, μα ποτέ σχισμένα. Μπορεί η όψη να ήταν φτωχική μα ποτέ βρώμικη. Μα τα παπούτσια; Αχ αυτά τα άτιμα τα παπούτσια! Του μικρού ιδιαίτερα, που ήταν –έλεγαν- πιο ζωηρός κάθε τόσο τρυπούσαν, κάθε τόσο ήθελαν τον τσαγκάρη. Τον μάλωναν σαν έλεγε ότι πάλι τρύπησαν τα παπούτσια του. Γι αυτό το απόφευγε. Κι ήρθε η παραμονή των Χριστουγέννων κι η κυρά Μυρσινιό πήρε πέντε ζευγάρια παπούτσια -τα δικά της που έβαζε μόνο την Κυριακή ήταν εντάξει- να καθαρίσει και να βάψει για να πάει η οικογένεια το πρωί στην εκκλησία. Μα σαν πήρε στα χέρια της τα παπούτσια του μικρού, έφριξε. Ξεχαρβαλωμένα! Τέτοια μέρα, τέτοια ώρα, τι θα κάνουμε.    Όλα περνούσαν απ’ το μυαλό της εκτός απ’ το να μην πάει στην εκκλησία, τέτοια μέρα που θα ξημέρωνε. Όταν άνοιξε η πόρτα και γύρισε ο πατέρας απ’ το καφενείο, έχοντας στη τσέπη του –όπως κάθε μέρα – ένα λουκούμι τυλιγμένο στο χαρτί –το κέρδος απ’ το «Γκράνκο» (είδος παιχνιδιού με τράπουλα)- για να το μοιραστούν μετά το φαγητό όσα από τα παιδιά ήταν παρόντα, του έδειξε τα παπούτσια κι αυτός χωρίς κουβέντες έψαξε και βρήκε καρφιά και σπάγκο και τσακοράφα και σουβλί και τα συμμάζεψε με την προτροπή μονάχα«καλό είναι να προσέχεις και να μην χαλάς τα παπούτσια σου αλλά αν χαλάσουν να το λες αμέσως. Τι θα λένε όσοι σε βλέπουν  με τρύπια παπούτσια!»

Μόλις πριν δυο μέρες παίζοντας ο  μικρός στο μαχαλά με τα παιδιά άκουσε την κυρά Ρηνιώ, τη γυναίκα ενός «προύχοντα» του χωριού να τον καλεί όταν σκοτείνιαζε να περάσει απ’ το σπίτι της. Πήγε και αφού τον κέρασε μια μακαρόνα του έδειξε ένα μπόγο: «πάρτο αυτό και πήγαινέ το στο σπίτι σας. Είναι ρούχα». Ο μικρός τα ‘χασε. Ένοιωσε παράξενα. Πώς να πάρει τέτοια ελεημοσύνη; Δεν του πήγαινε η καρδιά του. Το θεωρούσε προσβολή.«Καλά παιδί μου αν δεν θέλεις, άστα» Στο σπίτι είπε τα καθέκαστα και την επομένη με συνοδεία του πατέρα ξαναπήγε στο σπίτι της κυρά Ρηνιώς. «Κυρά Ρηνιώ,  μου είπε ο μικρός για τα ρούχα. Ξέρεις τα παιδιά μου είναι φτωχά αλλά είναι περήφανα. Αν δεν τα έδωσες αλλού μπορούμε να τα πάρουμε.» Και τα πήρε ο μικρός στον ώμο και έφυγε. Ίσα ίσα που κατάφερνε να τα σηκώσει.

Την προηγούμενη μέρα στο σπίτι είχε έρθει, για τους δυο μικρούς, διπλή χαρά. Ο Χαράλαμπος ο Καπτανής, ο ταχυδρόμος, είχε γυρίσει από την Αθήνα και μαζί με τα καλάθια που γεμάτα με λογής-λογής καλούδια είχαν στείλει οι Αθηναίοι στους δικούς τους στο χωριό – η οικογένεια δεν είχε- είχε φέρει και «χοιρνό» (το άσπρο λίπος του χοιρινού), που στα κάρβουνα της «γωνιάς» αλλά και παστωμένο  στο λιομάζωμα είχε θεϊκή γεύση,  και πορτοκάλια. Και ο πατέρας είχε φέρει στο σπίτι λίγα κομμάτια «χοιρνό» και 10 με 15 κομμάτια πορτοκάλια.

Τι χαρά όταν είδαν τα πορτοκάλια. Τι χαρά! Μόνο τέτοια μέρα υπήρχε η πολυτέλεια να μπουν στο σπίτι πορτοκάλια. Αμέσως έπεσαν και οι δυο με τα μούτρα! Όχι για να φάνε, αλλά για να τα στολίσουν! Πάνω στον «πκαρή» και πάνω στην «σκουθέσ΄ι». Ανάμεσα στα πράγματα που υπήρχαν τοποθετούσαν τα πορτοκάλια με προσοχή και όσο γίνονταν με συμμετρία. Α ναι, ένα τοποθετούσαν και κάτω απ’ το Χριστουγεννιάτικο δέντρο –μια πευκαρούδα από την Παναγιούδα, στολισμένη με μπόλικο μπαμπάκι και λιγοστές «φούσκες» (μπαλόνια). Απολάμβαναν το άρωμα και την όψη τους. Τα Χριστούγεννα θα έκοβαν το πρώτο και θα μοιράζονταν τις «μοίρες» όλοι. Συνήθως ο πατέρας δεν ήθελε, γιατί τάχα του πονούσε το στομάχι! Καταναλώνονταν σιγά σιγά μέχρι να βγει ο χειμώνας, γιατί το πορτοκάλι ήταν και φάρμακο στον άρρωστο. Όταν τέλειωναν τα πορτοκάλια γύριζαν στο συνηθισμένο «φρούτο» του χειμώνα. Το πασπαλισμένο με ζάχαρη εσωτερικό της λεμονόκουπας, αν τύχαινε να βρεθεί στο σπίτι λεμόνι, μιας και το λεμόντουζο (κρυσταλλωμένο κιτρικό οξύ) ήταν πολύ πιο φτηνό.  

Σε δώδεκα χρόνια από τις μέρες εκείνες, ξημερώνοντας Χριστούγεννα το 1974, ο μπάρμπα Κώστας έφυγε μέσα στο κρύο δωμάτιο της εντατικής στο Ιπποκράτειο, ύστερα μια απλή επέμβαση προστάτη.

Δεν ξεχνιούνται τα χριστουγεννιάτικα πορτοκάλια, μα προπαντός δεν ξεχνιέται ο μπάρμπα Κώστας.    Δεν ξεχνιέται ούτε και η συμβουλή του, όταν γυρίζοντας, καταχαρούμενος, με τον μικρό στο χωριό, με τα πόδια, απ’ το Γυμνάσιο Πολιχνίτου- όπου του είχαν δώσει τον έλεγχο με τους καλούς βαθμούς του μικρού  και το βραβείο απ’ την έκθεση της Αποταμίευσης- του είπε:  Γιε μου δεν ξέρω τη δουλειά θα κάνεις στη ζωή σου, αλλά ότι και να κάνεις μη ξεχνάς να βοηθάς όσο μπορείς, όποιον έχει μεγαλύτερη ανάγκη από σένα.