Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Βρίσας “Άγιος Κωνσταντίνος” ευχαριστεί την οικογένεια του Στρατή Νικέλλη για την προσφορά 50€ στη μνήμη της αγαπημένης θείας τους Παναγιωτούλας Νικέλλη.
Ο Βασίλης Ψαριανός, μόλις έφυγε από τα Βατερά, έπιασε δουλειά! Έστειλε την παρακάτω επιστολή και έλαβε τη σχετική απάντηση.
ΕΦΟΡΕΙΑ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΛΕΣΒΟΥ
ΧΟΛΑΡΓΟΣ 24/8/2022
Έφορο κ. Παύλο Τριανταφυλλίδη
Κύριε Τριανταφυλλίδη
Είχα και άλλοτε υποβάλει στους προκατόχους σας ένα ερώτημα σχετικά με τον αρχαιολογικό χώρο του Αγίου Φωκά της Βρίσας, χωρίς να λάβω καμιά απάντηση, παρά την αρχική διαβεβαίωση της τότε Προϊσταμένης της Εφορείας Λέσβου ότι θα ερευνήσει το θέμα.
Επανέρχομαι στο θέμα που με απασχολεί από παλιά ως Βρισαγώτη, τ. Πρόεδρο του Συλλόγου Βρισαγωτών Αθήνας και ως ενδιαφερόμενο-και λόγω ειδικών σπουδών ( πτυχιούχος Ιστορικού- Αρχαιολογικού, 1961, της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών)- για τα ελάχιστα διασωζόμενα απομεινάρια του προγονικού μας πολιτισμού.
Και ευελπιστώ, γνωρίζοντας και το ιδιαίτερο ενδιαφέρον σας για την περιοχή της γενέτειράς μου και ειδικότερα, για την ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου του Αγίου Φωκά, καθώς και του Γατελούζικου «Παλιόπυργου», ότι θα ερευνήσετε το θέμα που σχετίζεται με την ύπαρξη του ναού του ΔΙΟΝΥΣΟΥ του ΒΡΙΣΑΓΕΝΟΥΣ, στην «Βρίσα άκρα Λέσβου εν η ίδρυται Διόνυσος Βρισσαίος», κατά τον Στέφανο τον Βυζάντιο.
Ο Γερμανός αρχαιολόγος KOLDEWEY, που επισκέφτηκε την Λέσβο το 1885-86, κατέγραψε τα σωζόμενα λείψανα, στο ακρωτήρι του Αγίου Φωκά, ενός δωρικού ναού του 1ου π. Χ αιώνα.
Εκεί, όπως αναφέρει στο βιβλίο του DIE ANTIKEN BAURESTE DER INSEL LESBOS,
παρατήρησε και την αφιερωματική πλάκα με την επιγραφή «ΔΙΟΝΥΣΩ ΤΩ ΒΡΙΣΑΓΕΝΗ», στην οποίαν είχαν αναφερθεί, προηγουμένως (1880), και οι επιγραφολόγοι POTTIER και HAYVETTE. Σημειώνει, μάλιστα, ότι συμβουλεύτηκε και τον Μυτιληνιό καθηγητή Αρχαίων Ελληνικών στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας Δημ. Βερναρδάκη για την συμπλήρωση της φθαρμένης επιγραφής.
Μετά ταύτα, το ερώτημα που προκύπτει είναι: τι απέγινε και πού βρίσκεται η αφιερωματική πλάκα∙ την άφησε in situ ο Γερμανός αρχαιολόγος και κατάληξε στο…ασβεστοκάμινο, όπως και τα περισσότερα μέλη του αρχαίου ναού;
Την παρέδωσε, κάπου, στην Μυτιλήνη;
Υπάρχει κανένα στοιχείο ή κάποια πληροφορία στα Αρχεία της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λέσβου;
Ένα άλλο αποδεικτικό στοιχείο για την ύπαρξη του δωρικού ναού του 1ου π.Χ. αι. ήταν δυο κίονες με ραβδώσεις, δωρικού ρυθμού που κείτονταν, μέσα στο νερό, στον μυχό του αρχαίου λιμανιού, μέχρι το 1961, οπότε έγινε η πρώτη εκβάθυνση του λιμανιού.
Από ερωτήσεις που έκανα σε υπερήλικες που σύχναζαν στον Άγιο Φωκά, με πληροφόρησαν ότι και αυτό το σημαντικό στοιχείο για την ύπαρξη του δωρικού ναού…βανδαλίστηκε, διότι οι δυο κίονες, μάλλον, πετάχτηκαν μαζί με τα μπάζα στην έξω πλευρά του λιμανιού!
Επειδή το θεώρησα αδιανόητο να συνέβη κάτι τέτοιο- την περίοδο, μάλιστα που προΐστατο στην Εφορεία Λέσβου ο αείμνηστος και εξαίρετος Χαριτωνίδης- πιστεύω ότι κάποιος υπάλληλος της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας πρέπει να παρευρισκόταν κατά την εκβάθυνση, του 1961, και ότι κρατούσε σημειώσεις για τυχόν αρχαιολογικά ευρήματα, οι οποίες σημειώσεις, εάν βρίσκονται κάπου στα Αρχεία της Εφορείας Λέσβου, μπορούν να μας διαφωτίσουν σχετικά και με αυτό το ζήτημα.
Παρόμοιας σημασίας ζήτημα υπάρχει και για την χαμένη πλάκα με το οικόσημο των Γατελούζων στον «Παλιόπυργο» Βρίσας, την οποίαν κάποιοι διατείνονται ότι υπήρχε, πριν από πολλά χρόνια.
Ίσως έχει διασωθεί η σημαντική για την ταυτότητα του πύργου πλάκα από την… λατόμηση, που έλαβε χώραν και σε αυτό το μνημείο, και βρίσκεται κάτω από τα καταπεσόντα δομικά υλικά.
Σε ότι έχει να κάνει φωτιά της 23ης Ιουλίου 2022σύμφωνα με τον Προϊστάμενο της Διεύθυνσης Δασών Λέσβου, Φώτη Κράλλη ήδη έχει απαγορευθεί το κυνήγι στην περιοχή, ενώ το επόμενο διάστημα αναμένεται να κηρυχθεί αναδασωτέα η έκταση προκειμένου να κατοχυρωθεί η νομική προστασία της έκτασης. Επιπλέον η Διεύθυνση Δασών είναι σε επαφή με το αρμόδιο Υπουργείο για τον προγραμματισμό των αντιδιαβρωτικών -αντιπλημμυρικών έργων, τα οποία θα εκτελεστούν στις δασικές εκτάσεις. Προς το παρόν έχει εξασφαλιστεί η χρηματοδότηση για την σύνταξη της μελέτης του έργου. Τα αντιδιαβρωτικά έργα όπως εξηγεί ο κ. Κράλλης έχουν να κάνουν με την αξιοποίηση της καμένης βιομάζας προκειμένου να καλυφθούν οι καμένες επιφάνειες και να προστατευτεί το έδαφος από την διάβρωση τονίζοντας ότι αυτές οι εργασίες αποτελούν το πρώτο βήμα που θα πρέπει να γίνει, μετέπειτα θα ακολουθήσει η αναδάσωση. «Πρωταρχικός στόχος είναι η στερέωση του εδάφους» είπε τονίζοντας ότι οι συγκεκριμένες εργασίες θα γίνουν άμεσα με διαδικασίες εξπρές, όπως τις χαρακτήρισε, μετά την κήρυξη της περιοχής σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Έκανε δε ξακάθαρο ότι οι εργασίες αυτές θα γίνουν στα δασικά τμήματα για τα οποία είναι υπεύθυνη η υπηρεσία και όχι τα αγροτικά. «Θα προστατέψουμε την περιοχή από την διάβρωση με την μέγιστη χρηματοδότηση που θα μας δοθεί από το υπουργείο» επισήμανε.
Τις επόμενες ημέρες θα γίνει γνωστό το μέγεθος της καμένης δασικής έκτασης που εκτίνεται εντός των 23.000 στρεμμάτων που κάηκαν συνολικά. Εκτιμάται ότι ο προϋπολογισμός για την υλοποίηση των έργων είναι της τάξεως του 1εκ. ευρώ ωστόσο αυτό θα γίνει ξεκάθαρο μετά την σύνταξη της μελέτης.
Κυκλοφόρησε το βιβλίο της Άννας Ταξείδη «Χρυσόθεμις Αγαμέμνονος», από τις Εκδόσεις “Οδός Πανός”. Θα βρίσκεται και στο 50ό Φεστιβάλ Βιβλίου στο Ζάππειο, για όσους τύχει να περάσουν 2-16 Σεπτεμβρίου.
Έτσι ολοκληρώθηκε η προσπάθεια της -κόρης του Στάθη Ταξείδη– Άννας να αποκαταστήσει την αδικημένη κόρη και αδελφή.
Η Μυτιληνιά Φιλόλογος με τη «Χρυσόθεμη Αγαμέμνονος» είχε λάβει το δεύτερο βραβείο στον Πανελλήνιο Διαγωνισμό Θεατρικού Κειμένου για το 2021 και δίνει φωνή μέσα από μια σύγχρονη αρχαία τραγωδία στην αδικημένη «κόρη και αδερφή» της αρχαιότητας με την οποία δεν ασχολήθηκαν Ευρυπίδης, Σοφοκλής και Αισχύλος!
Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων Βορείου Αιγαίου
Βουλευτές Λέσβου
κο Χαράλαμπο Αθανασίου
κα Μαρία Κομνηνάκα
κο Ιωάννη Μπουρνούς
Θέμα: Άρση της επικινδυνότητας στον οικισμό Βρισας
Είναι γνωστό πως ο σεισμός της 12ης Ιουνίου 2017 προκάλεσε τεράστια καταστροφή όχι μόνο στον οικιστικό αλλά και στον κοινωνικό ιστό της Βρίσας. Οι κάτοικοι αναγκάστηκαν να μετοικήσουν και, λόγω της κήρυξης του χωριού σε κατάσταση επικινδυνότητας, σταμάτησε και κάθε μορφή κοινοτικής ζωής. Έκτοτε έχουν περάσει πέντε χρόνια και η Βρίσα είναι ακόμα επισήμως σε κατάσταση επικινδυνότητας, παρόλο που αρκετά σπίτια έχουν κτιστεί ή επισκευαστεί και σε ακόμα περισσότερα οι οικοδομικές εργασίες βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο. Η πυρκαγιά του φετινού Ιουλίου έδωσε ένα ακόμα πλήγμα στη ζωή του χωριού, καθώς, εκτός από περιβαλλοντική η καταστροφή είναι και οικονομική, με την απώλεια ενός μεγάλου μέρους του ελαιώνα του χωριού.
Μετά τον σεισμό και την πυρκαγιά , η κατάσταση επικινδυνότητας στην οποία βρίσκεται κηρυγμένη η Βρίσα δημιουργεί συνθήκες εγκατάλειψης του οικισμού και επιδεινώνει περαιτέρω τη δυνατότητα του χωριού να επιστρέψει σε κάποια μορφή κανονικότητας και να ξαναζωντανέψει ως κοινότητα. Καταρχάς, όσοι έχουν, επισκευάζουν ή ανακατασκευάζουν τα σπίτια τους στη Βρίσα, εκτός από τον κίνδυνο που διατρέχουν, δεν βλέπουν καμία δυνατότητα συνεύρεσης σε έναν κοινό χώρο, όπως ήταν παλιότερα οι εκκλησίες, τα καφενεία ή τα δημόσια κτίρια, όπου υπήρχε η δυνατότητα ανταλλαγής απόψεων και ενημέρωσης και για τα ζητήματα της αγροτικής παραγωγής και οικονομίας. Ακόμα, η απουσία καταστημάτων εντός του οικισμού αποτελεί πραγματικό γολγοθά για τους ηλικιωμένους.
Παράλληλα, πολλοί που έχουν μετοικήσει σε άλλες περιοχές, αν συνεχιστεί η τωρινή κατάσταση, θα αναζητήσουν εκεί εργασία, θα δημιουργήσουν νέο κοινωνικό περίγυρο και το πιθανότερο είναι να επιδιώξουν εκεί μόνιμη εγκατάσταση. Οι αγρότες και κτηνοτρόφοι που διαμένουν εκτός Βρίσας λόγω της επικινδυνότητας, υποβάλλονται σε επιπλέον κόπο και έξοδα σε καύσιμα για τις εργασίες τους στο χωριό. Μεγάλο μέρος νέων ανθρώπων που θα ήθελαν να κατοικήσουν στη Βρίσα που ξανακτίζεται δεν θα μπορέσουν να αναπτύξουν επαρκώς επιχειρηματικές ή άλλες δραστηριότητες και το πιθανότερο είναι να αναζητήσουν αλλού καλύτερες επαγγελματικές συνθήκες. Αυτή η πληθυσμιακή αιμορραγία θα οδηγήσει και στην παντελή εγκατάλειψη της αγροτικής παραγωγής. Πλήγμα αποτελεί η απουσία κοινωνικής ζωής και για τον τουρισμό, καθώς το χωριό, με τον παραδοσιακό χαρακτήρα του, ήταν πόλος έλξης για ένα μεγάλο μέρος των επισκεπτών. Φυσικά, ούτε η αποκατάσταση της Συλλογής Φυσικής Ιστορίας Βρίσας ούτε άλλα παρεμφερή σχέδια μπορεί να προχωρήσουν. Θα μπορούσαμε να απαριθήσουμε πολλά ακόμα προβλήματα που προκύπτουν, αλλά θεωρούμε ότι κάθε άνθρωπος με στοιχειώδη ευαισθησία μπορεί να τα υποθέσει.
Στην προσπάθειά μας να διερευνήσουμε πώς μπορεί να βρεθεί διέξοδος, διαπιστώσαμε ότι υπάρχει μετάθεση ευθυνών ανάμεσα στις υπηρεσίες που εμπλέκονται με την υπόθεση της Βρίσας και δεν έχει δρομολογηθεί κάποια μορφή συνεργασίας ή συντονισμού μεταξύ τους, ώστε να βρεθεί λύση, παρόλο που η ΔΑΕΦΚ είχε εισηγηθεί την άρση της επικινδυνότητας. Πέντε χρόνια μετά τον σεισμό, η κατάσταση αυτή είναι επιεικώς απαράδεκτη και δεν είμαστε διατεθειμένοι ούτε αντέχουμε να την υποστούμε περαιτέρω. Ως πρώτο βήμα, σας παρακαλούμε να μας ενημερώσετε ποια είναι τα πραγματικά εμπόδια και σε ποιες ενέργειες προτίθεστε να προχωρήσετε, ώστε να αρθεί επιτέλους η επικινδυνότητα στη Βρίσα.
Το χωριό μας ήδη έχει πληγεί από δύο μεγάλα δεινά: τον σεισμό και την πυρκαγιά. Η ολιγωρία των υπηρεσιών εξελίσσεται σε ένα τρίτο δεινό, που είναι δική σας ευθύνη αν συνεχιστεί. Θεωρούμε ότι «οι καιροί ου μενετοί» και ως το τέλος του τρέχοντος έτους θα πρέπει να έχει δοθεί οριστική λύση.
Σας ενημερώνουμε ότι τόσο η παρούσα επιστολή όσο και η δική σας ανταπόκριση για τα παραπάνω θέματα θα δημοσιοποιηθούν, ώστε να γνωρίζουν οι συγχωριανοί μας πώς εξελίσσεται η κατάσταση. Φυσικά, από τη δική μας πλευρά θα προχωρήσουμε σε όποιες ενέργειες και με όποια μέσα απαιτούνται, ώστε να ξαναζωντανέψουμε το χωριό μας.
Με επιτυχία δόθηκε χτες η θεατρική παράσταση της ομάδας ενηλίκων της Βιβλιοθήκης του χωριού μας με τρία μονόπρακτα του Τσέχωφ.
Αξίζουν θερμά συγχαρητήρια σε όλους όσους είχαν οποιαδήποτε μικρή ή μεγάλη εμπλοκή στο έργο και προπαντός στους δυο σκηνοθέτες Χρυσούλα Ζωγράφου και Γιάννη Τσουκαλοχωρίτη.
Η Βιβλιοθήκη θα συνεχίσει να στηρίζει κάθε πολιτιστική δραστηριότητα στο χωριό μας σε συνεργασία με άλλους φορείς του χωριού μας ή και μόνη της.
Το πρόγραμμα της παράστασης όπου φαίνονται όλοι οι συντελεστές και λίγες ενδιεκτικές κακής ποιότητας φωτογραφίες
Έφυγε από τη ζωή η Παναγιωτούλα Νικέλλη, σύζυγος Γεωργίου. Η θεία Παναγιώτα ήταν ο τελευταίος μου συγγενής από την προηγούμενη γεννιά. Η απώλειά της γι αυτό είναι πιο επώδυνη. Στην αλληλουχία των γενεών αισθάνεσαι πιο σταθερός όταν υπάρχουν δεσμοί πριν και μετά από σένα.
Η θεία Παναγιωτούλα υπήρξε μια αγωνίστρια της ζωής που ξεκίνησε μέσα από την απόλυτη φτώχεια, δούλεψε σκληρά σ’ όλη της ζωή, έκανε μια τίμια οικογένεια με τον αγαπημένο της και ευγενικό θείο Γιώργο και απόλαυσε τη φροντίδα και την αγάπη παιδιών, εγγονών και δισέγγονων. Ας είναι αναπαυμένη με τα βασιλικά που μοίραζε σ’ όλο το κόσμο κάθε αρχή καλοκαιριού να ευωδιάζουν πάντα στη ψυχή της.
Ολόθερμα συλλυπητήρια στις οικογένειες των παιδιών της Δημήτρη και Μαριάνθης και σ’ όλους τους συγγενείς της.
Η κηδεία της θα γίνει σήμερα το απόγευμα στις 7.00)
Σήμερα στον Άγιο Ευστάθιο, στα Βατερά, τελέστηκε το μνημόσυνο του Γιώργου Πλ. Βερβάτη, εννιά μήνες από τον πρόωρο θάνατό του.
Για την τέλεση αυτού του μνημοσύνου νοιάστηκαν οι φίλοι του. Οι φίλοι του, που όσο ζούσε κατέβαλαν κάθε δυνατή προσπάθεια για την αποκατάσταση της υγείας του. Οι φίλοι του,που και όσο τον είχαν κοντά τους αλλά και τώρα που έχει φύγει, εκδήλωσαν έμπρακτα την αγάπη και την εκτίμηση τους προς τον Γιώργο.
Ήταν πολύ ζεστή και ανθρώπινη η εικόνα, μόλις άρχισε το τρισάγιο, να προστρέχουν μέσα στο ναό ο ένας μετά τον άλλο, η μια μετά την άλλη, οι φίλοι του για να παραστούν και να τιμήσουν.Κάποιοι είχαν έρθει γι αυτό το σκοπό απ’ τη Μυτιλήνη.
Μέσα στη σκοτεινή περίοδο που ζούμε τέτοιες ανθρώπινες εκδηλώσεις αποδεικνύουν ότι υπάρχει ελπίδα και ανθρωπιά. Τίποτα δεν χάνεται όταν υπάρχουν αυτά.
Περισσότερα από 23.000 στρέμματα κάηκαν εξαιτίας αυτής της καταστροφικής πυρκαγιάς που έπληξε την περιοχή της Βρίσας, των Βατερών και του Σταυρού (συμπεριλαμβανομένων και των 3.000 στρεμμάτων από την αναζωπύρωση της 27ης Ιουλίου 2022 στη Λαγκάδα της Βρίσας και στα Ρεπανά του Πολιχνίτου), σύμφωνα με μία αρχική απεικόνιση της επεξεργασίας των δορυφορικών δεδομένων από το Τμήμα Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Από αυτά τα καμένα στρέμματα δασών, καλλιεργειών και οικιστικού πλέγματος, λιγότερα από τα μισά κάηκαν με χαμηλή σφοδρότητα καύσης (πράσινο), ενώ τα υπόλοιπα κάηκαν με μέτρια (κίτρινο) έως υψηλή (πορτοκαλί) σφοδρότητα καύσης κατά τόπους (Χάρτης 1), η οποία επηρεάζει τόσο τη διαβρωσιμότητα του εδάφους όσο και τη βιωσιμότητα της βλάστησης αλλά μπορεί να δώσει χρήσιμες πληροφορίες για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση της μεταπυρικής αποκατάστασης και αναδάσωσης (https://www.ertnews.gr/perifereia/panepistimio-aigaioy-kaikan-20-340-stremmata-apo-ti-fotia-sti-lesvo-poia-itan-i-sfodrotita-kaysis/).
Όπως αναφέρει ο Καθηγητής Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου κ. Κώστας Καλαμποκίδης, εκείνο που θα πρέπει να γίνει ευρύτερα κατανοητό ότι η φωτιά είναι ένα φυσικοχημικό φαινόμενο που διέπεται κυρίως από τους νόμους της οικολογίας, ενώ οι γεωγραφικές ανομοιότητες μεταξύ των περιοχών καθώς και η διακύμανση των παραγόντων που εξηγούν τις διαφορές μεταξύ μεγάλων καταστροφικών και άλλων πυρκαγιών αντικατοπτρίζουν την πολυπλοκότητα και τις δυσκολίες που είναι εγγενείς στη λήψη αποφάσεων για τη μείωση του κινδύνου και την αντιμετώπιση των πυρκαγιών.
Ο σχεδιασμός των χρήσεων γης για τη μείωση της μελλοντικής έκθεσης δασών, καλλιεργειών και οικισμών στη φωτιά, και η αυξημένη εστίαση στην πρόληψη και αποτροπή της ανθρωπογενούς πρόκλησης των δασικών πυρκαγιών αποτελούν δύο προσεγγίσεις με σημαντικές προτεραιότητες και προοπτικές.
Ο ρόλος του Πανεπιστημίου Αιγαίου
Η ομάδα του Πανεπιστημίου Αιγαίου (με τους καθηγητές, συνεργάτες και φοιτητές) σε πολύ αρχικές συζητήσεις με τους συναρμόδιους και τοπικούς φορείς(π.χ. Δήμος Δυτικής Λέσβου, Περιφέρεια Β. Αιγαίου, Δασική Υπηρεσία, Πυροσβεστικό Σώμα, Σύλλογος Βρισαγωτών Αθηνών, Εθελοντές, ΕΡΤ κ.α.) είναι πρόθυμη από την πρώτη στιγμή να συμβάλει με επιστημονική υποστήριξη, εξειδικευμένα και τεκμηριωμένα, στη στοχευμένη και προσδοκώμενη ανάταξη και ανασυγκρότηση της ευρύτερης περιοχής Βρίσας-Βατερών-Σταυρού, σε ένα τρίπτυχο αξόνων παρέμβασης από την Πολιτεία :
προωθώντας τη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη,
δημιουργώντας (δημόσιες) υπηρεσίες κοινής ωφέλειας και υποδομές, και
Βέβαια όλα αυτά προϋποθέτουν, όπως προσθέτει ο κ. Καλαμποκίδης, τη βούληση της συντεταγμένης Πολιτείας, η οποία θα πρέπει να χρηματοδοτήσει/ συντονίσει/ υλοποιήσει έγκαιρα και έγκυρα τη συνολική κοινωνικοοικονομική και περιβαλλοντική ανασυγκρότηση και στήριξη του τόπου με τις αρμόδιες υπηρεσίες της, αλλά και τους ίδιους τους Βρισαγώτες (κοινωνία και τοπικούς φορείς) στον ρόλο των πρωταγωνιστών και όχι των θεατών. Θα πρέπει επίσης να γίνει κατανοητό ότι τα Βατερά αποτελούν διαχρονικά το “όχημα” και ένα σημαντικότατο “περιουσιακό στοιχείο” της σεισμόπληκτης και πυρόπληκτης Βρίσας, απέναντι στην ανάγκη και το όραμα της σωτηρίας και της αναγέννησης της ευρύτερης περιοχής.
Η φυσιογνωμία του οικισμού των Βατερών
Σύμφωνα με τον κ. Καλαμποκίδη, τα Βατερά ανήκουν στη μεγάλη κατηγορία των εποχικών παραλιακών οικισμών. Στην πραγματικότητα όμως, τα Βατερά αποτελούν “οικισμό” μόνο με τη νομική και τη στατιστική έννοια, αλλά όχι και με την πολεοδομική έννοια του όρου, αφού ουσιαστικά δεν έχουμε να κάνουμε με έναν οικιστικό ιστό, αλλά με μία απολύτως γραμμική οικιστική ανάπτυξη (κατά μήκος μίας τεράστιας παραλίας πολλών χιλιομέτρων),πουσημειώθηκε κυρίως τις τελευταίες10ετίες. Το χαρακτηριστικό αυτό, της γραμμικής ανάπτυξης, αποτελεί και την πηγή πολλών προβλημάτων προστασίας και ανάπτυξης, σε όλα τα επίπεδα (π.χ. ρύπανσης, αποχέτευσης, διάβρωσης, υδατικών πόρων, φυσικών κινδύνων, οικονομίας, οικιστικούκ.α.). Από την άλλη βέβαια, έχουμε να κάνουμε με μία από τις καλύτερες παραλίες της χώραςμας(π.χ. https://www.facebook.com/hashtag/santavateradenexei), με ό,τι αυτό συνεπάγεται σε επίπεδο πλεονεκτημάτων και δυνατοτήτωννα προσελκύσει πολιτικές και δράσεις για τη συνολική βιώσιμη και αειφόρο ανάπτυξη της περιοχής.
Προτεραιότητες
Σε ό,τι αφορά τον οικισμό των Βατερών συγκεκριμένα, θα πρέπει να προχωρήσει άμεσα ένας ειδικός (πολεοδομικός/ χωροταξικός) σχεδιασμός προκειμένου να καθοριστούν οι χρήσεις γης και ιδιαίτερα τα χαρακτηριστικά και προβλήματα που συνδέονται με τη γραμμική ανάπτυξη του οικισμού και το παραλιακό μέτωπο. Οπωσδήποτε θα πρέπει να έχουμε κατά νου ότι, σε μία τέτοια προσπάθεια, ο σχεδιασμός αποτελεί πάντα “απαραίτητη-αλλά-όχι-ικανή” συνθήκη. Είναι εν προκειμένω αναγκαίο να υπάρξει ένα σχέδιο (π.χ. MasterPlan), το οποίο όχι μόνο θα αντιμετωπίσει τις εγγενείς αδυναμίες και τα συγκυριακά προβλήματα του “οικισμού”, αλλά θα του δώσει επίσης τη δυνατότητα να αναβαθμίσει καθοριστικά όλα τα στοιχεία που συνθέτουν τόσο την ποιότητα και την προστασία της ζωής όσο και την ελκυστικότητα και το τουριστικό προϊόντων κατοίκων, μονίμων και εποχικών, καθώς και των επισκεπτών της περιοχής.
Για αυτό και επισημαίνει ο κ. Καλαμποκίδης ότι απαιτούνται πρωτοβουλίες και δράσεις που να συγκεντρώνουν μία διεπιστημονική και πολυ-παραγοντική κοινοπραξία από τον Δημόσιο και τον Ιδιωτικό Τομέα, με έναν Συντονιστή της όλης προσπάθειας από την Πολιτεία (όπως π.χ. στην πρόσφατη προσπάθεια αποκατάστασης της Β. Εύβοιας, αλλά σε πολύ μικρότερη κλίμακα), και που να συνδέονται με ευρύτερα δίκτυα σε τομείς της πολιτικής, τοπικής και κοινωνικοοικονομικής ζωής για την αντιμετώπιση των καταστροφών.
Στο πλαίσιο αυτό, η χαρτογράφηση της πυρκαγιάς στην ευρύτερη περιοχή της Βρίσας, των Βατερών και του Σταυρού, με τη χρήση εξειδικευμένων drones από το Πανεπιστήμιο Αιγαίου, θα βοηθήσει στην εκτίμηση της σφοδρότητας καύσης και της περιμέτρου της πυρκαγιάς, καθώς και για τον σχεδιασμό βραχυπρόθεσμων και μεσοπρόθεσμων μέτρων αποκατάστασης των καμένων εκτάσεων τόσο στα ανάντη όσο και στα κατάντη των λεκανών απορροής. Με προτεραιότητα επίσης, θα πρέπει να γίνει εκτίμηση των ζημιών που έχει υποστεί το έδαφος πριν ξεκινήσει η διαδικασία αναδάσωσης καθώς και να εκτελεστούν άμεσα αντιδιαβρωτικά και αντιπλημμυρικά έργα.
Είναι απαραίτητα επίσης ο καθαρισμός και η αραίωση των πευκοδασών, η μείωση της καύσιμης ύλης, η δημιουργία αντιπυρικών ζωνών προστασίας και η διαχείριση της περιαστικής ζώνης μίξης δασών και οικισμών από ειδικούς για τη μείωση του κινδύνου εκδήλωσης και εξάπλωσης των πυρκαγιών και την ασφάλεια όσων ζουν ή επιχειρούν στην περιοχή.
Επιπρόσθετα, η χρήση μοντέλων στοχαστικών προσομοιώσεων της φωτιάς θα βοηθούσε ιδιαίτερα στον συντονισμό και την εφαρμογή των πλέον αποτελεσματικών μέτρων πρόληψης, καταστολής και παρακολούθησης των δασικών πυρκαγιών, λαμβάνοντας υπόψη και την επιχειρησιακή ετοιμότητα των εμπλεκομένων υπηρεσιών κυρίως σε θέματα έγκαιρης επέμβασης και επίγειας δράσης.
Τέλος, είναι αναγκαία και κρίσιμη η κοινωνικοοικονομική στήριξη και ανάταξη αυτής της εθνικά και πολλαπλά ευαίσθητης νησιωτικής περιοχής της ελληνικής περιφέρειας για την επιβίωση, τη συγκράτηση και τη μελλοντική προσέλκυση και επανένταξη μονίμων κατοίκων στον τόπο αυτό.
Γενικά προτείνεται μία Ολοκληρωμένη Στρατηγική Μείωσης του κινδύνου πυρκαγιάς ώστε να αξιοποιεί τις συνέργειες μεταξύ της Πρόληψης-Ετοιμότητας, της Ανίχνευσης-Απόκρισης και της Αποκατάστασης-Προσαρμογής, με ένα πλαίσιο από σύγχρονες τεχνολογίες και κοινωνικές-οικολογικές-οικονομικές λύσεις για ανθεκτικές στις καταστροφές περιοχές.
Επιμέρους στόχοι θα μπορούσαν να είναι:
Η αντιμετώπιση του φαινομένου των καταστροφικών πυρκαγιών και ηαύξηση της πυρο-ανθεκτικότητας των δασικών οικοσυστημάτωνσε ένα μεταβαλλόμενο κλίμα
Η ανάπτυξη, η αξιοποίηση και η ανάδειξη καινοτόμωνλύσεων σε διοικητικό, κοινωνικό, οικονομικό, τεχνολογικό, οικολογικό και υγειονομικό επίπεδο προστασίας
Η ενσωμάτωση και η εφαρμογή τοπικά ενός εξειδικευμένου επιπέδου ολιστικών λύσεων σε ολόκληρη την πληττόμενη περιοχή και πέρα από αυτήν, ενισχύοντας τη συνεργασία μεταξύ του δημόσιου τομέα, της επιστημονικήςκοινότητας, των ιδιωτών, της τοπικής κοινωνίας και ομάδων πολιτών στα διάφορα στάδια διαχείρισης των δασικών πυρκαγιών
Η ενίσχυση τηςκοινωνικής ευαισθητοποίησης σχετικά με τα ακραία περιστατικά δασικών πυρκαγιών και η μεταφορά τηςαπαραίτητηςγνώσης και εμπειρίας(τεχνογνωσία)στους ενδιαφερόμενους φορείς.
Τα παραπάνω αποτελούν, σύμφωνα με το Πανεπιστήμιο Αιγαίου, προτεραιότητες με σκοπό την αναζωογόνηση της ευρύτερης περιοχής Βατερών, Βρίσας, Σταυρού Λέσβου μέσω ενός σύγχρονου σχεδιασμού (με προϋποθέσεις, κριτήρια, κανόνες, δυνατότητες, χρονοδιαγράμματα και πόρους υλοποίησης) σε θέματα βιώσιμης ανάπτυξης (π.χ. αγροκτηνοτροφία, γεωργία, αγροδασοπονία, τουρισμός, πολιτισμός κ.α.) και χωροθέτησης των δραστηριοτήτων (π.χ. οικονομία, κοινωνία, περιβάλλον).
Και να δοθεί έμφαση στην αναγκαιότητα καλυτέρευσης και ανάπτυξης των υποδομών με αφορμή τον καλοκαιρινό φόρτο, όταν η περιοχή ξεπερνά κατά πολλές φορές την οροφή των δυνατοτήτων της, γεγονός που θα ωφελούσε τον τόπο και στην υπόλοιπη περίοδο και είναι κατανοητό από τον κόσμο και αποδεκτό αίτημα από τα σχετικά Υπουργεία.
Και ας μην ξεχνάμε αναφέρει ο κ. Καλαμποκίδης ότι μιλάμε για μία ευρύτερη “θεωρούμενη απομονωμένη” ελληνική περιοχή τεράστιας εθνικής, γεωπολιτικής, περιβαλλοντικής, αγροτικής, γεωλογικής, πολιτιστικής, θερμαλιστικής, τουριστικής καικοινωνικοοικονομικήςσημασίας και αξίας στην παραμεθόριο του Αιγαίου και της Ευρώπης.
Και οι τυχόν επεμβάσεις θα πρέπει να αποφέρουν απτά αποτελέσματα με μέλλον και προοπτική, και όχι πρόσκαιρες και άσκοπες παρεμβάσεις χωρίς συνέχεια και συνέπεια που θα επιτείνουν τα ήδη συσσωρευμένα προβλήματα σε αυτή την άκρη της ελληνικής επικράτειας.
