Χρονολόγιο της εκπαίδευσης στη Βρίσα

Με αφορμή την μετακίνηση της μεγάλης χελώνας από το κτίριο της Συλλογής (παλιό Παρθεναγωγείο ) στα Βατερά, διατυπώθηκαν στο καφενείο διάφορες απορίες για το πότε χτίστηκαν τα σχολεία στο χωριό μας. Δίνουμε συνοπτικές απαντήσεις στις απορίες αυτές (και ευρύτερα για την εκπαίδευση) με κύρια πηγή των πληροφοριών το βιβλίο του αείμνηστου Κώστα Τσέλεκα “Το χωριό μου, η Βρίσα Λέσβου”.

• Επειδή υπάρχουν έγγραφα (ομόλογα, προικοσύμφωνα κ.λπ) στο χωριό που χρονολογούνται από το 1750 είναι φανερό ότι υπήρχαν άνθρωποι (εγγράματοι) που είχαν παρακολουθήσει κάποιο σχολείο.
• Ο δάσκαλος Γ. Ταξείδης αναφέρει ότι οι “παλιοί” ανέφεραν ότι λειτουργούσαν (κρυφά;) σχολεία σε μικρά μοναστήρια στον Άγιο Γεώργιο και στους Αγίους Θεοδώρους (τωρινά ξωκλήσια).
• Ο γιατρός Νικολαΐδης αναφέρει ότι πριν το 1821 τα παιδιά μάθαιναν γράμματα από τους ιερείς ενώ μετά πήγαιναν σε αλληλοδιδακτικό σχολείο. Τότε χτίστηκε το σχολείο στην περιοχή του Αγίου Κωνσταντίνου.
• Βεβαιωμένα και από άλλες λεσβιακές πηγές στις αρχές της δεκαετίας 1840 υπήρχε το σχολείο αυτό.
• Το 1885, στις αναταραχές στο χωριό για τα φορολογικά, το σχολείο κάηκε. Μέχρι το 1900 τα παιδιά έκαναν μάθημα σε σπίτια και μαγαζιά.
• Το 1900-1902 χτίστηκε το σχολείο στα Αλώνια με κυριότερο χρηματοδότη τη χωριανή δασκάλα Μορφούλα Βαλάλα.
• Το 1908-1909 χτίστηκε ξανά το σχολείο στον Άγιο Κωνσταντίνο από τα παιδιά του Κων/νου Χατζηαντωνίου.
• Το 1929-30 έγινε μικτοποίηση των σχολείων Αρρένων και Θηλέων και γι αυτό το 1930-31 έγινε επέκταση του σχολείου με τις τρεις νοτιοανατολικές αίθουσες. Το Παρθεναγωγείο χρησιμοποιούσε η Κοινότητα για άλλους σκοπούς.
• Το 1932-33 χτίστηκε ο τοίχος που περιμάντρωσε την αυλή του.
• ——————-
  Φυσικά το 2017 το σχολείο γκρεμίστηκε από το σεισμό και τα παιδιά κάνουν μάθημα σε προκάτ αίθουσες.
• Το 2025 το κουφάρι του γκρεμισμένου σχολείου παραμένει στη θέση του και σύμφωνα με επίσημες ανακοινώσεις αναμένεται να ξεκινήσει η ανέγερση του καινούριου.