Σαν τα Βατερά δεν έχει και σαν τα Βατερά δεν είχε ούτε πριν ένα αιώνα!
Η Δημόσια Βιβλιοθήκη Μυτιλήνης αξιοποιώντας το αρχείο της και ο Νίκος Γκουγκούλιος που μας γνωστοποίησε το δημοσίευμα του lesvosnews.net στηρίζουν τον τίτλο της ανάρτησής μας, την οποία αξίζει τον κόπο να διαβάσετε.
Το καλοκαίρι έφτασε και πηγαίνουμε μια βόλτα στα Βατερά του 1930 μέσα από την εφημερίδα Ταχυδρόμος και του απεσταλμένου του, Γ. Κονδύλη.
“Λεσβιακά ακρογιάλια: Βατερά το ωραιότερο ακρογιάλι του νησιού μας”
ΒΑΤΕΡΑ-Σεπτέμβριος. (Του περιοδεύοντος συντάκτου μας).
“Χωρίς καμμιά υπερβολή τα Βατερά της Βρισάς είναι το ωραιότερο Λεσβιακό ακρογιάλι. Στο νησί μας επάνω υπάρχουν πολλά ακρογιάλια υπέροχα. Όπως είναι της Σκάλας Ερεσσού, του Μεσοτότου, της Σκάλας Καλλονης, το «Αμμουδέλι» και του Αγίου Ισιδώρου του Πλωμαριού, του Κόλπου Γέρας, της Νεάπολης και Κρατήγου, της Σκάλας Θερμής, των Μυστεγνών μέχρι του Γενηλιμανιού, της Σκάλας Σκαμιάς, της θέσεως Βίγλας, της Εφταλούς και μέχρι Μηθύμνης, της Πέτρας, της Τσιχράντας, αρχαίας Ίσσης και Αντίσσης, του Γαβαθά και άλλα πολλά.
Σε κανένα όμως απ᾿ όλ’ αυτά δεν θα συναντήσετε τη μαγευτική ομορφιά των Βατερών, με τα άπειρα γραφικά τοπεία και τα πλούσια χαρίσματα που χωρίς καμμιά φειδώ χάρισε η φύσις στην παραδείσια αυτήν τοποθεσίαν του νησιού μας.
Μπροστά στα έκθεμβα απ’ την σπάνια αύτην ομορφιά της φύσεως, μάτια του κάθε επισκέπτου, ανοίγεται ο απέραντος ορίζων της θαλάσσης που στο βάθος του φαίνονται τα βουνά της Χίου και των Ψαρρών.
Ύστερα στον μαγεμένο απ’ την έκστασι επισκέπτη κάνει εντύπωση η ατελείωτης αμμώδης παραλιακή έκτασις η οποία είνε μήκους 10 χιλιομέτρων και πλάτους 15-20 μέτρων.
Μεγαλυτέραν εντύπωσιν προξενεί στον επισκέπτη η ολοκάθαρη αγρογιαλιά. Μέσα στα διαυγή νερά της διακρίνεται η όμορφη αμμουδιά, που λες και την καθάρισαν ανθρώπινα χέρια. Τέτοια αμμουδιά ασφαλώς δεν υπάρχει πουθενά αλλού στο νησί μας απάνω. Έπειτα εκείνος ο ανοιχτός ορίζοντας στο βάθος του οποίου αρχίζουν ατέλειωτες καταπράσινες οροσειρές.
Το ακρογιάλι αυτό έχει και άλλα πλεονεκτήματα. Είνε ο σταθμός των νοστιμωτάτων ορθυκιών. Έκτος αυτού αλιεύονται εκεί άφθονα και όλων των ειδών ψάρια. Τα ψάρια αλιεύονται με τα περίφημα «γκιργίρια. Το θέαμα των «γκιργιριών» τη νύχτα, είνε υπέροχο.
Αυτά λοιπόν και άλλα πολλά είνε τα απαράμιλλα φυσικά χαρίσματα του ωραιοτέρου Λεσβιακού ακρογυαλιού. Παρ’ όλα ταύτα οι ευρισκόμενοι πλησίον Βρισαγώτες δεν πηγαίνουν το καλοκαίρι στην ωραία αύτη ακρογυαλιά προτιμώντες να παραμένουν στο χωριό τους. Στα Βατερά λίγα σπίτια εξοχικά των Βρισαγωτών βρίσκονται χτισμένα σήμερα.
Οι κυνηγοί των ορθυκιών που πάνε εκεί απ’ όλα τα μέρη του νησιού μας, δεν έχουν πουθενά να μείνουν, και καταφεύγουν πάντα στον καλόβολο κ. Γεώργιο Ζερβό ο οποίος τους βολεύει όλους όπως όπως.
Τώρα μόνον τα τελευταία χρόνια κατάλαβαν την ανεκτίμητη αξία των Βατερών, μερικοί μερακλήδες Βρισαγώτες και άρχισαν να φτιάχνουν εξοχικά σπίτια. Και πρώτος ο φίλος κ. Γεώρ. Πολυχρόνης ο οποίος χτίζει ένα θαυμάσιο παραθαλάσσιο μέγαρο, σωστό παλατάκι. Στα πίσω μέρος κ. Πολυχρόνης εφύτευσε περί τα πέντε στρέμματα κλήματα, που είχαν θαυμάσια απόδοση χάρις στην επιστημονική καλλιέργεια που […….]. Για το πότισμα ειδικώς ο κ. Πολυχρόνης, έστησε ειδικήν αρδευτικήν μηχανήν η οποία βγάζει χιλιάδες οκάδες νερό μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα. Τα κλήματα του κ. Πολύχρονη καίτοι ηλικίας 6 μόνον εκαρποφόρησαν. Ασφαλώς την άλλη χρονιά θα έχουν μεγάλη απόδοση. Κατόπιν τούτου μπορούμε να πούμε ότι το ρεκόρ της αμπελουργίας έφυγε απ’ τα χέρια του κ. Ορέστη Κυπριανού.
Στα Βατερα λοιπόν όπως είπαμε και παραπάνω δεν υπάρχουν οικήματα για τη διαμονή των ξένων και ιδία των κυνηγών οι οποίοι μεταβαίνουν προς άγραν των παχυτάτων φτερωτών.
Οι περισσότεροι απ᾿ αυτούς φέρνουν μαζί τους σκηνές και τις στήνουν στην άμμο. Εφέτος μερικοί παραθερίζοντες οικογενειακώς φίλοι έστησαν σκηνές στρατιωτικές και διαμένουν υπ’ αυτές. Μεταξύ τούτων είναι ο εν τιμητική αποστρατεία διατελών ταγ/χης πεζικού κ. Γεώργιος Παπαπαναγιώτου μετά της κυρίας του, ο κ. Ιωάννης Ιατρέλλης εκ Βρισάς, Ευστράτιος Μουτάφης ο γνωστός έμπορος υφασμάτων της πόλεώς μας και άλ.
Το μοναδικό εις το είδος του κέντρον του κ. Γεωργίου Ζερβού πούνε στη παραλία των Βατερών είναι το εντευκτήριον όλων των παραθεριζόντων και λοιπών ταξειδιωτών. Οι ευγενικοί τρόποι και η περιποίησις του εν λόγω επιχειρηματίου προσελκύουν όλους τους πελάτας.
Στο κέντρο αυτό συχνάζουν και όλοι οι ψαράδες των αλιευόντων εις τα εκεί παράλια γκεργκιργιών, οι οποίοι μετά τη δουλειά τους το ρίχνουν στο γλέντι.
Το κέντρον τούτο είνε ιδιοκτησία του εκ Βρισάς παντοπώλου κ. Παν. Μαργαρίτη ο οποίος παραθερίζει επίσης στα Βατερὰ μετά της οικογενείας του.
Ο κ. Μαργαρίτης σκέπτεται πολύ σύντομα να ανοικοδομήσει το παλαιόν κτήριον του καφενείου του κ. Γεωργ. Ζερβού, το οποίον είναι ιδιοκτησία του, και ν’ ανεγείρει επ᾿ αυτού ένα μεγάλο ξενοδοχείον ύπνου και φαγητού την διεύθυνσιν του οποίου θα αναθέσει εις τον ίδιον κ. Γ. Ζερβό.
Τα σχέδια της οικοδομὴς έχουν εκπονηθεί από του μηχανικού των Κοινοτητων [κ. Μαρκουλή], αι εργασίαι δε της ανεγέρσεως πρόκειται ν’ αρχίσουν πολύ συντόμως.

Το σημερινό παραθαλάσσιο εξοχικό κέντρον του κ. Ζερβού όπως είπαμε και παραπάνω είνε το μοναδικό καταφύγιο παντός ξένου μεταβαίνοντος στα Βατερά.
Στα Βατερά τώρα εσχάτως χτίσθηκε δαπάνες του Δημοσίου και ένα νέο τελωνειακό χτίριο που είνε θαυμάσιο από πάσης απόψεως, υπό την διεύθυνσιν του εργολάβου κ. Ιωάννου [Καρά] εκ Βρισάς.
Τα Βατερά έχουν και τη βιομηχανία τους, με το πρώτης τάξεως θαυμάσιον αγγειοπλαστείον του εκ Μεναιμένης Μ. Ασίας ειδικού αγγειοπλάστου κ. Γεωργίου Χαχαλάκη, στο οποίο κατασκευάζονται διάφορα αγγειοπλαστικά είδη με απαράμιλλον τέχνην.
Στα Βετερά τοποθετήθηκε τελευταία νέος τελωνοσταθμάρχης ο κ. Γ. Καλαμαρίδης.
Επίσης άνοιξε στα Βατερά νέον παραθαλάσσιον καφενείον του κ. Παναγιώτου Πόρτογλη, το οποίον κάνει χρυσές δουλειές χάρις στας περιποιήσεις του διευθυντού του.
Στα Βατερά μπορεί να πάει κανείς με αυτοκίνητο γιατί οπωσδήποτε είναι φτιαγμένος ο αμαξιτός δρόμος.”
Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ
πηγη:
Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Μυτιλήνης

Santavateradenexei…indeed!!! Καλημέρα από τα πανέμορφα Βατερά, όπως πάντα!
Για εμάς τους νεο-Βατεριανούς, ποια είναι σήμερα τα παραπάνω καφενεία και κτίρια που αναφέρονται;
Ευχαριστούμε Νίκο και Στρατή!
Το καφενείο ιδιοκτησίας Μαργαρίτη ήταν στη θέση όπου σήμερα είναι το κτίριο στο οποίο στεγάζεται η Veggera. Στο καφενείο αυτό (ή μάλλον στο κτίριο που προϋπήρχε εκεί) είχαν εξελιχτεί τραγικά γεγονότα κατά την γερμανική κατοχή με τον βασανισμό χωριανών μας στην προσπάθεια να βρουν οι δυνάμεις κατοχής ένα χαμένο όπλο.
Για το καφενείο Πορτογλή δεν υπάρχει προς το παρόν καμιά πληροφορία.
Ευχαριστούμε!